ŚLUZÓWCE. 100 



ściwc dla wszystkich form, a powtóre z tego względu, że jemu zawdzięczamy pierwszy dokładny opis 

 tego śluzowca. 



Opis — Następujące formy pokroju dają się odróżnić : 



a. P. c. minutum. Zarodnie nader maleńkie, od 0,2 do 0,3 M., okrągławe, ściśle na podłożu stojące 

 lub oblepiające ze wszech stron gałązki lub liście mchu, tworząc maleńkie grudki kilkuwarstwowi'. 

 Ścianki pojedynczych zarodni wówczas najwięcej ze sobą zrośnięte. 



S.P.c. polygonum. Zarodnie ściśle stojące, z góry spłaszczone, od wzajemnego nacisku z boków wic- 

 lokątne, od 0,3 do 0,3 M. wielkie. 



y. P. c. nephroideum. Zarodnie nerkowate, szeroką podstawą na podłożu stojące, skupione od 0,3 do 

 do 0,5 M. wielkie. 



Zupełnie niezależnie od tych różnych odmian pokroju barwy wewnętrznej i zewnętrznej ścianki są 

 bardzo rozmaite i zmienne. Bywają one : ochrowa (zewnętrzna) i szara (wewnętrzna), mleczno biała i 

 zielonawo-szara, szara izielonawo-szara, jasno-żółta i zielonawo-szara, zielonawo-szara zewnątrz i we- 

 wnątrz, żółta i siarczysto-żółta, wreszcie zewnątrz żółta, wewnątrz mleczno-żółta. Nigdy nie zdarzyło 

 misie spotkać zarodni pomarańczowo zabarwionych, często zdarza się jednak, że gdy zarodnie są żółte 

 wierzchołek ich jest najmocniej, prawie pomarańczowo zabarwiony. Podsada nie zawsze występuje, 

 ale zdarza się we wszystkich odmianach. Niekiedy większość zarodni jednego okazu jest opatrzona 

 podsada, gdy tymczasem w innych zarodniach tego samego okazu zupełnie nie występuje. 



Ścianka zewnętrzna jest na zewnątrz brodaweczkowatą, pochodzi to ztąd, że składa się z dwóch 

 błonek : dolnej zupełnie płaskiej, górnej licznemi wypuklinkami opatrzonej ; pomiędzy niemi zawar- 

 tość cała podzielona jest tak samo żółto zabarwioną bbnką na nader liczne wielokątne komory; 

 wierzchołek każdej takiej komory stanowi właśnie na zewnątrz wyskakująca brodaweczkowatą 

 wypukiinka górnej błonki. Cała więc ścianka ma budowę plastra miodu. Wszystkie te komory wy- 

 pełnione sa drobnoziarnistym żółto zabarwionóm wapnem. Niekiedy błonka zewnętrzna pokryta jest 

 jeszcze i z wierzchu drobnemi ziarniami wapna, ztąd to owa zmienna barwa. Jeżeli bowiem zwapnie- 

 nia tego nie ma, to ścianka wydaje się więcej żółto zabarwiona, jeżeli zaś ono istnieje, to pokrywa- 

 jąc tę zabarwioną tkankę, powoduje białą barwę całej ścianki. Ścianka zewnętrzna jest błoną, w sto- 

 sunku do całej zewnętrznej ścianki bardzo delikatna, ale znacznie tęższą od pojedynczo uważanej 

 błonki ścianki zewnętrznej. Jest zupełnie bezbarwna; do wewnętrznej masy zarodników ściśle przy- 

 stająca, naga lub też pokryta bezbarwnemi albo żółto-zabarwionemi pojedynczemi ziarnkami wapna, 

 ztąd zmienność jej barwy powstającej z połączenia barwy ziarnek i przeświecającej masy wewnętrznej 

 zarodników. Od wewnętrznej ścianki bierze początek włośnią o rurkach bezbarwnych, w liczne kąto- 

 wato-bryłkowate wapniaczki rozdęta. Wapniaczki są zazwyczaj żółto-zabarwione. Podsada występuje 

 nie zawsze, jest to środkowy nader wielki wapniaczek, zawieszony wewnątrz na rurkach włośni, i nic 

 pozostająca w żadnym stosunku ze ściankami zarodni. Podsada jest zawsze bezbarwna, nawet w ra- 

 zach, gdy zarodnie i wapniaczki są bardzo żywo zabarwione. 



Znajdowanie się. — Na mchach i suchych gałązkach, wszędzie w Europie dość pospolity. 



23. P. conteztum. Pers. M. poplątany. — Zarodnie mocno skupione, jużto nerkowate, sze- 

 roką nasadą siedzące, już wydłużone i pokręcone, skrętami jedne między inne zachodzące, płaskie. 

 Ścianka podwójna, zewnętrzna gruba, zwapniona, pomarańczowa lub śnieżno biała, wewnętrzna 

 cienka, żółtawa. Włośnią o wapniaczkach licznych kątowo-bryłkowatych, bezbarwnych. Zazwyczaj 

 bezpodsadowe. Zarodniki ciemno-brunatno-fioletowe, mocno kolczaste, od ll,6do 13,3 ni. m. wielkie. 



