124 _ PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU'. — TOM V. 



Opis. — Pokrój tego kubeczka jest bardzo charakterystyczny, z maleńkiej kołowej leżni wznosi się 

 rdzawy trzoneczek, zawsze mocno pofałdowany. Fałdy te rozciągają się na dolna część zarodni także 

 rdzawej, górna zaś jój połowa jest mocno zwapniona, w skutek tego na rdzawćm tle licznemi białemi 

 plamami upstrzona i chropowata. Trzoneczek różnej bywa długości i w różny sposób przechodzi 

 w ściankę zarodni, a zarazem powoduje i kształt tej ostatniej. Raz mianowicie rurka trzonka naraz 

 gwałtownie rozszerza się w ściankę zarodni, wówczas krążkowatej o wierzchołku dokładnie zaokrą- 

 glonym. Takie zarodnie wraz z trzonkiem są zaledwie 3/4 M. wysokie, z tego na trzonek przypada od 

 2/8 do 3/8 M,, czyli trzoneczek albo wyrównywa zarodni, albo jest od niej o połowę krótszym. Dolna 

 nie zwapniona, więc rdzawa i pofałdowana część zarodni jest znikająco-maleńka. W drugim razie 

 rurka trzonka przechodzi nader powolnie w ściankę zarodni wówczas kieliszkowatej o wierzchołku 

 zaokrąglonym lecz mocno spłaszczonym. Takie zarodnie wraz z trzoneczkiem są zazwyczaj 1 M. wy- 

 sokie, z tego wypada na zwapnioną część zarodni zaledwie 3/10 M., a reszta na część rdzaw r ą, przecho- 

 dzącą niepostrzeżenie w trzoneczek. Pomimo tak różnych kształtów w skrajnych granicach, dwóch 

 odmian utworzyć trudno, bo często dają się między niemi różne formy przejściowe odszukać. 



Zarodnie pękają zazwyczaj pod wierzchołkiem, który następnie rozprószą się powoli, brzeg więc 

 prawie nigdy nie bywa ucięty, lecz mniej lub więcej silnie poszarpany. Po wypadnięciu zarodników 

 pozostała część zarodni okazuje jeszcze zazwwczaj doskonale zachowaną część włośni, dość sztywną 

 aby nie opaść na dno zarodni, środkiem podsada jest zawsze widoczna. Umieszczając zarodnie tego 

 kubeczka w kropli wody, z łatwością spostrzedz można, że one najprzód znacznie pęcznieją, i że trzo- 

 neczek także się rozszerza i gwałtownie skrócą, co właśnie ztąd pochodzi, że w gatunku tym trzonek 

 wraz z zarodnią jeden tylko pęcherzyk stanowią. 



W pustych już zarodniach ścianka jest przeświecająca, żółtawa. Zdarzają się niekiedy okazy mało 

 zwapnione, prawie w całej długości rdzawo zabarwione, lecz te przy budowie wewnętrznej z łatwo- 

 ścią, jako tu należące, oznaczyć się dają.- Zresztą i tu spotkać można, jako potworności zaledwie za- 

 sługujące na wzmiankę, prawie zupełnie siedzące zarodnie. 



Rurka trzonka jest błoną tęgą, opatrzoną podłużnemi zgrubieniami przedłużającemi się bezpośre- 

 dnio i na dolną część ścianki zarodni. Błona ta jest żółto-brunatna; doszedłszy do punktu w którym 

 zaczynają się zwapnienia, zamienia się ona w gąbczastą pierwoszczowatą, żółto zabarwioną masę, 

 wszędzie na wskroś zwapnioną. Zwapnienia te występują już jako pojedyncze ziarnka wapna, już jako 

 liczne ich skupienia, już też nawet, jako dość spore bryłki, ztąd też po odwapnieniu ścianka zarodni 

 wydaje się być w licznych miejscach jakby nieregularnie podziurawioną. Te niby dziury, to jest 

 miejsca ścianki bezbarwne odpowiadają miejscom, w których leżały spore bryłki wapna wciśnione 

 w ściankę zarodni. Na zewnątrz cała ta zwapniona masa wysłana jest delikatną bezbarwną, wszędzie 

 z nią zrośniętą błonką, z której biorą początek rurki włośni. Ta błonka jest stale bezwapienna. 

 Rurki włośni są zupełnie bezbarwną lecz dość tęgą błonką. Wapniaczki są wypełnione pozornie tylko 

 drobnemi ziarnami wapna. Działając jednak na nie bardzo rozcieńczonemi kwasami, można spostrzedz 

 że wewnątrz każdego wapniaczka leży przynajmniej jedna bryłka wapna, złożona z igłowato-cien- 

 kich, promienisto przebiegających, w kulę zbitych kryształków. Niekiedy bywa ich nawet dwa lub trzy 

 w jednym wapniaczku. Ziarnka wapna są zazwyczaj bezbarwne, zdarzają się jednak niekiedy i żół- 

 tawo zabarwione. 



Znajdoiuanie się. — Gatunek ten należy do najpospolitszych w Europie, na liściach, mchach, su- 

 chych gałązkach. 



33. C. aureum (Schum.). K. z o c iec. — Zarodnie wartołkowato-okrągławe, wraz z krót- 



