15l> PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM V. 



zgrabionej ; z jednej strony rozszerza się ona na podłożu w niewyraźna leżnie, z drugiej zrasta się ze 

 ścianka zarodni od której oddziela go dolna ścianka podsady. Rurka ta wypełniona jest grubo-ziarni- 

 stą, eiemno-zabarwioną istotą ustrojową. Niekiedy jednak bywa ona pusta o ściance delikatniejszej, 

 cieńszej i żółto-brunatno zabarwionej, takie okazy mają pokrój bardzo odmienny, trzoneczek ich wy- 

 daje się być rdzawo-pomarańczowym, a fałdy jego są już widzialne gołem okiem. Podsada jest pę- 

 cherzykiem półkulistym, spłaszczonym, lekko garbatym, ciemno-kasztanowatym lub prawie czarnym, 

 ćmym. ^cianka jego jest błoną tęgą, grubą, ciemno-brunatną. We wnętrzu pęcherzyk ten podzielony 

 jest fałdami błony do wnętrza wchodzącemi a nie wszędzie zrastająeemi się z sobą na liczne fałszywe 

 to jest niezupełne komory. Komory te są wypełnione jużto pojedynczemi ziarnkami wapna już też 

 najczęściej gruzełkami nieforemnymi różnej wielkości, zbitymi z pojedynczych ziarn wapna. Ścianka 

 zarodni jest na zewnątrz pokryta licznemi gwiazdkowatemi grupami kryształków o grubym środku, 

 i krótkich krępych promieniach. Ścianka ta jest błoną tęgą, tygrysowato plamistą. Liczne białe a ra- 

 czej bezbarwnie przebiegające żyły dzielą ją na fioletowo zabarwione plamy o nieregularnych zary- 

 sach i zmiennej wielkości. Środek każdej takiej plamy jest najsilniej zabarwiony, ku brzegom natę- 

 żenie barwy się zmniejsza i wreszcie gubi w bezbarwnych przedziałach. Plamy te są bardzo płaskiemi 

 ale bardzo wyraźnemi, mimo to soczewkowatemi zgrubieniami zwróconemi wypuklinką na zewnątrz 

 zarodni. Środek plamy najsilniej zabarwiony jest zarazem najgrubszy, i proporcyonalnie do ciericze- 

 nia ginie, też powoli i barwa ku brzegom gubiącym się w bezbarwnych żyłach. Z wierzchołka 

 podsady ku górnej ściance zarodni przebiega włośnią. Włośnią ta składa się pozornie z włókien, przy 

 silnem jednak powiększeniu dostrzedz można wyraźną, podłużną linię przebiegającą środkiem 

 wzdłuż tego włókna, właściwie więc są to rurki o nader grubych ścianach a zanikowym środku. 

 Rurki te są zazwyczaj pojedyncze, wyjątkowo tylko rozwidlają się, lub łączą się z sobą poprzecznemi 

 odnogami. Nie są one wyprostowane, ale są mocno wężykowate, jasno-brunatne w środku, w obu 

 końcach bezbarwne, 1,6 do 2,5 m. m. szerokie, tu i ówdzie opatrzone wrzecionkowatemi, do 4,15 

 grubemi, ciemniej zabarwionemi zgrubieniami. W wodzie umieszczone wężykowate włókna włośni 

 prostują się, wydłużają lecz zawsze zarysy ich pozostają nieco falowate. 



Zdarzają się niekiedy w niektórych zarodniach potwornie rozwinięte rurki włośni. Są one zna- 

 cznie szersze w niektórych miejscach, w środku rozdęte lub szeroką lejkowatą nasadą do ścianki 

 zarodni przyrosłe i bezbarwne. W rozdęciach lub lejkowatych rozszerzeniach znajdujemy liczne, prze- 

 strzeń rozszerzoną zupełnie wypełniające, drobniuteńkie, gwiazdkowate grupy kryształków, zresztą 

 tak samo zbudowane jak te pokrywające powierzchnię zarodni. 



Wracając się teraz do pokroju, wypada wspomnieć, że kształt zarodni jest nieco zmienny, zdarzają 

 się już mocno wypukłe, już też mocno spłaszczone, zawsze i podsada jest odpowiednio ukształto. 

 wana. Najzmienniejszy jest trzonek. Jakeśmy wspomnieli, bywa on zazwyczaj czarniawy, lśniący, 

 zdarza się jednak, że ścianka jego jest cieńsza, a rurka wewnątrz pusta, wówczas wydaje się być 

 rdzawo-pomarańczowym. Długość jego ulega największym wahaniom, niekiedy bywa trzy razy od 

 zarodni dłuższym, w innych razach znikająco krótkim, w jej pępku najzupełniej ukrytym. Zdarza się 

 i w formach o trzoneczkoch wydłużonych, że dwie lub trzy zarodnie zlewają się z sobą, jeżeli jednak 

 są one pozornie siedzące, stoją gęsto obok siebie, to mogą się zlewać całymi szeregami, wówczas bi- 

 szkoptowato przewięzistych. W takich zlewających się zarodniach i podsady ich zlewają się z sobą. 

 Wreszcie do najciekawszych form należą bezwątpienia opisane przez Friesa pod Strongylium minus, a 

 potem jako Physarum nigrum. Miałem okazy zbierane przez Fuckla, zgadzające się najdokładniej 

 z opisem Friesa. Powierzchnia ich zarodni pozbawiona kryształów, wydaje się być naturalnie czarną 

 lśniącą. W pęcherzu podsadowym komory są tylko zanikowo wykształcone i naturalnie także śladów 

 wapna pozbawione. Pomimo tak wielkiej różnokształtności w budowie podsady, gatunek ten 



