162 PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM V. 



trzonek a charakter ten w tym gatunku bardzo silnie często występuje, przeto przypuszczam, że 

 Trentepohl o nim chciał mówić. Wobec jednak wątpliwości, nie mając oryginalnych okazów Tren le- 

 polha, uznałem za właściwe, inaczej go nazwać. 



Opis, — Gatunek ten odróżnia się przedewszystkiem wielkimi i mocno kolczastymi zarodnikami. 

 Kształt zaś zarodni i podsady należy do najzmienniejszych charakterów. W ogóle spotykać się 

 dają trzy różne formy, pomiędzy któremi znajduje się cały szereg form pośrednich, i to nieraz w oka- 

 zach znajdujących się na tern samem podłożu, z tego więc powodu nie odróżniam ich jako odmiany. 

 Jeżeli zarodnie są półkuliste i z góry mocno spłaszczone, wówczas pępek jest wielki, a trzoneczek we- 

 wnątrz zarodni rozszerza się tylko bardzo nieznacznie, tworząc krążkowatą podsadę. W innych razach 

 zarodnie są mniej spłaszczone, wówczas pępek jest mniejszy a brzegi krążkowatej podsady nieco wy- 

 dłużone, skrzywiają się łękowato, dając tym sposobem w przecięciu podłużnem obraz młoteczka. Pod- 

 sada w tym razie ma więc najzupełniej kształty zarodni makulca młoteczka. Wreszcie w ostatniej skraj- 

 nej formie zarodnie są prawie dokładnie kuliste, pępek bardzo nieznaczny, a łękowate brzegi podsadą 

 zaginają się bardzo mocno ku dołowi, tak że pozornie podsada wydaje się być kulistą, a o prawdzi- 

 wym jej kształcie można się przekonać tylko na przecięciach podłużnych. Ścianka zarodni pokryta 

 jest tylko nielicznymi kryształkami, za to zwapnienie podsady i trzonka jest nader silne. Najprzód 

 rurka ta wypełniona jest ustrojową istotą bardzo zwapnioną, po odwapnieniu gąbczastej natury. Dalej, 

 sama ścianka tej rurki pokryta jest nie tylko na zewnątrz drobnymi kryształkami, ale wiele z nich 

 znajduje się w jej miąższości, także po odwapnieniu nader gruba ta błona przedstawia sieciowany 

 rysunek. Oczka tej sieci są właśnie miejscami, w których znajdowały się kryształki. Niekiedy w sa- 

 .mej podstawie trzonka spotykamy maleńki stożkowaty wzgórek, kredowo -biały, o powierzchni gład- 

 kiej i lśniącej, jest on prawie wyłącznie złożony z drobnych ziarn wapna, spojonych zaledwie śladami 

 materyi ustrojowej. Rurka trzonka jest nader silnie pofałdowana, fałdy te występują nieraz w znacz- 

 nej ilości, są nader spiczaste i wówczas zasługują prawie na nazwę skrzydeł. 



Wreszcie wspomnieć mi wypada, że wszystkie makulce trzoneczkowate, należące do r podrodzaju 

 bielika, występują bardzo często w szczególnej formie, która jednak w tym gatunku najczęściej się 

 przytrafia. Nieco skrzywiony, mocno pofałdowany, różnie tęgi trzoneczek, uwieńczony bardzo niere- 

 gularną zarodnią, przypomina wówczas najzupełniej pokrój owocowania porostu zwanego Sphiridium 

 fungiforme. 



Ścianka zarodni jest błoną albo bezberwną, albo zabarwioną lekkim odcieniem brunatnawym, 

 podobnież zachowuje się włośnią o włóknach pojedynczych z rzadka tylko rozwidlających się. Ścianka 

 pęka nieregularnie, dotąd przynajmniej nie zdarzyło mi się spotkać zarodni otwierających się łu- 

 skowato. 



Znajdowanie sir. — Gatunek ten zdarza się równie często w Europie, jak makulec łuskowaty, za 

 który bardzo często bywał dotąd brany. 



66. D. diseoideum. Rfski. E. kr aż ko w a ty. — Zarodnie krążkowate, prawie siedzące, pęp- 

 kowate, o trzoneczku znikająco krótkim, w pępku zarodni ukrytym, rozszerzającym się na podłożu 

 w kolistą leżnię; Podsada będąca przedłużeniem rurki trzonka jużto krążkowatą, już prawie półku- 

 lista, również jak trzonek słomiasto-żółta. Dolna błonka ścianki zarodni do podsady gładko przyrosła, 

 fioletowa, górna fioletowo plamista, bezbarwnemi żyłami upstrzona, po dojrzeniu rozpadająca się 

 na pojedyncze, łuski. Włośnią o włóknach wężykowatych, zrzadka rozwidlających się, jasno-bru- 

 natnych, w obu końcach bezbarwnych. Zarodniki mocno kolczaste, ciemno-fioletowe, od 11,6 do 

 13 m. m. wielkie. 



