234 PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM VI. 



1833. Cribraria aurantiaca, y sulphurca. Walk., FI. er. gr. 



1836. Cribraria intermedia. Bcrk. in Sm. Eng. i!., V, p. 318, n° 1. 



1838. Cribraria yariabilis, Ficinus. Dres., FI., II, p. 269. 



Wzmianka historyczna. — Trzy gatunki utworzone przez Schradera, to jest C. aurantiaca, C. 

 Yulgaris i C. tenella zostały przez niego zcharakteryzowane w sposób niewystarczający dzisiejszym 

 wymaganiom. Barwa zarodników, wielkość zarodni, barwa zgrubień, względna wysokość i barwa 

 trzonka, wreszcie rodzaj wyzębienia koszyczka : oto cechy któremi się Schrader posługiwał. Miałem 

 przed sobą najmniej ze czterdzieści okazów tutaj należących i przekonałem się, że one przedstawiają 

 szereg form, których dwie skrajne są nader charakterystyczne ale pomiędzy niemi znajdują się wszyst- 

 kie możliwe przejścia, nawet pod względem budowy sieci zgrubień. W każdym razie ten ostatni cha- 

 rakter był jeszcze najważniejszym i na nim się opierając rozdzieliłem wszystkie te przetaczki na trzy 

 gatunki. Przetaczek pospolity ma węzły rozwidlające się i połączone w sieć wspólną; dwa inne mają 

 węzły pojedyncze, lecz u pięknego są one mniej więcej zaokrąglone, tymczasem u przetaczka zmien- 

 nego sa one kątowate o bokach wklęsłych. 



Opis. — Pokrój tego gatunku dość zmienny. Leżnia niezawsze rozwinięta. Trzoneczki szydłowate, 

 lekko poskrzywiane, bardzo zmiennej długości, zazwyczaj trzy razy od zarodni dłuższy, niekiedy aż 

 do pięciu razy lub też zaledwie wysokości zarodni wyrównywający. Zarodnie kuliste, 1/2 do 1 M. śre- 

 dnicy mające, na pomarańczowej lub brudno-żółtej masie zarodników rude lub orzechowo-rude, po 

 ich wyproszeniu jaśniejsze i przeświecające. Koszyczek zawsze wykształcony zajmuje dwie piąte lub 

 jedne trzecią dolnej części zarodni, jest lekko podłużnie smugowany. Smugi te jednak sa po większej 

 części tylko fałdami błony. Zziamienia albo zupełnie niewystające albo tylko bardzo nieliczne 

 w postaci zrzadka porozrzucanych pojedynczych ziarn. Brzeg koszyczka dość regularnie wyzebiony 

 o zębach bardzo licznych. Węzły nader silnie rozwinięte, rozgałęziające się i odnogami jużto styka- 

 jące się z sobą, już też nawet zlewające się zupełnie i prawie osobny system sieciowy tworzące. Są one 

 licznie wyzębione, o zębach mniej lub więcćj wklęsłych. Z każdego zęba wychodzi cieniuteńkie nit- 

 kowate włókienko biegnące do zęba sąsiedniego węzła lub odnogi tegoż samego węzła na przeciwko 

 leżącej. Węzły o błonce delikatnej, prawie zawsze bez zziarnieri. 



Znajdowanie się. — Gatunek ten należy w Europie do dość pospolitych przetaczków, trafia się ró- 

 wnie często jak następny i występuje zazwyczaj w znacznych ilościach. 



127. C. uulgaris. Schrad. P. zmienni/. — Zarodnie kuliste, pod spodem nieco spłaszczone, 

 mniej lub więcej zwisie, brudno-żółte lub żółto-orzechowc. Masa zarodników brudno-żółta. Trzoneczki 

 szydłowate, lekko pozginane, jasno orzechowe lub orzechowo-purpurowe. Koszyczek zazwyczaj rozwi- 

 nięty, najczęściej talSrzykowaty, rzadziej półkulistawy, o brzegu regularnie i licznie wyzębionym. 

 Zgrubienia nitkowato-cienkie, w luźną sieć połączone, w punktach zbiegu liczne węzły tworzące. 

 Węzły w formach typowych wielokątne, o bokach mocno wklęsłych, rzadziej wydłużone, niekiedy 

 zauikowo wykształcone. Zarodniki żółtawe, 5 do 6,5 m. m. wielkie. 



1797. Cribraria yulgaris. Schrad., Nv. pi. gen., p. 6, t. 1, f. 5. 



Opis. — Gały szereg tu należących form daje się na trzy następujące typy rozdzielić : 



a. Genuina. Węzły wielokątne, mniej więcej równie długie jak szerokie, nierozgałęziające się. 



fi. Aurantioides. Węzły wielokątne, mniej więcej wydłużone. Tu należą formy przejściowe do po- 

 przedzającego gatunku. 



