ŚLUZÓWCE. 2<K$ 



Wzmianka historyczna. — Gatunek ten został po raz pierwszy wspomniany przez Hallera w roku 1742 

 który podał rysunek jego pokroju, jeden z najlepszych jakie znani dotąd. Następny synonim został 

 utworzony przez Batscha, którego opis i rysunek do wybornych należą. Późniejsi autorowic utwo- 

 rzyli cały szereg niewłaściwych nazwisk, podając krótkie, zaledwie do oznaczenia tożsamości wystar- 

 czające opisy. W roku 1797 utworzył Persoon nowe dla tego śluzowca nazwę, którą Fries, a za jego 

 przykładem i ja jako trafną przyjąłem. Wreszcie w roku 1837 odróżnia Gorda dwie formy pokroju 

 tego gatunku i utrzymuje że, jedna z nich nazwana przez niego T. Neesiana, różni się brakiem kolców 

 na weżownicach od typowej T. rubiformis. Tak jednak nie jest i pierwszy Gurrey w roku 1837 w Mi- 

 cros. Jour., p. 128, udowodnił, że obie te formy posiadają najzupełniej taką samą włośnię. 



Opis. — Gatunek ten dobirdzo różnokształtnych należy, następujące formy pokroju dają się z łatwo- 

 ścią odróżniać : 



a. Genuina. Zarodnie walcowato- wartołko watę, stalowo błyszczące lub ćmc, ciemno-brunatne, wiąz- 

 kowato skupione na zupełnie z sobą zrosłych, wyraźnych, rdzawo-brunatnych, trzoneczkach. 



6. Neesiana. Zarodnie walcowate, w górze nieco rozdęte i zaokrąglone, stalowo błyszczące, czarno- 

 Iśniące lub ciemno-brunatne, beztrzoneczkowe, gromadnie na wspólnej leżni stojące. 



y. Tubuiina. Zarodnie gromadnie skupione, od wzajemnego nacisku graniaslosłupowe, wszystkie 

 między sobą zrośnięte, w wierzchołku lekko wypukłe, zupełnie beztrzoneczkowe, stalowo błyszczące 

 się lub ciemno-brunatne. 



o. Pierwoszczowocnie kształtów zupełnie nieregularnych, szeroką nasadą do leżni przyrosłe, zao- 

 krąglone. 



W formie typowej z silnie rozwiniętej, rdzawo-brunatnej leżni, podnosi się gruba wiązka tożbar- 

 wnych zrośniętych ze sobą trzoneczków, zazwyczaj 1 M., niekiedy tylko 1/2 M. wysokich. Każdy trzo- 

 neczek całej wiązki uwieńczony jest walcowato-wartołkowatą zarodnią. Zazwyczaj bywa ona 1 M., 

 niekiedy nawet do 2 M. wysoka, w wierzchołku mniej więcej 1/2 M. średnicy mająca. Ilość zarodni 

 zrastających się w jedne wiązkę jest bardzo różna, i waha się w granicach od trzech do przeszło trzy- 

 dziestu. Im zarodni jest mniej w jednej wiązce tern trzoneczki są wyższe i odwrotnie. Wiązka trzon- 

 ków jest sztywna, wyprostowana, mocno-podłużnie pofałdowana. Ścianka zarodni zawsze gładka, 

 jużto ciemno-stalowo-niebieska, już ciemno-brunatna, lekko-lśniąca, zawsze nadzwyczaj krucha; pęka 

 jużto nieregularnie, już też górnem, płaskiśm, uciętem wieczkiem. Niekiedy zarodnie są także w dol- 

 nej części lekko ze sobą zrośnięte. 



W formie którą nazwałem Tubuiina zarodnie są zupełnie siedzące, tak mocno skupione, że od wza- 

 jemnego nacisku stają się graniastosłupowemi, w całej długości zupełnie ze sobą zrośnięte, na po- 

 wierzchni w} r stają tylko lekko wypukłe wierzchołki, odpadające następnie pod postacią wieczka. Po- 

 zostałe potem ścianki wyglądają zupełnie jak szkielety koralów zwanych Tubifera. Wysokość zarodni 

 1/2 M. W formie przez Cordę Neesiana nazwanej, zarodnie są walcowate, w górnej części nieco roz- 

 dęte, o wierzchołku zaokrąglonym, zupełnie siedzące, lecz tylko w rozszerzonej, w leżnię przechodzą- 

 cej podstawie, stykające się z sobą. Pękają tutaj już nieregularnie, już uciętem wieczkiem. Barwa 

 ich zmienna, ciemno-stalowo-niebieska, ciemno-brunatna, lub najzupełniej czarna, lśniąca. 



Wreszcie widziałem także' gatunek ten pod postacią pierwoszczowocni, szeroką nasadą do leżni 

 przyrosłych, nieregularnie grudkowatych, slalowo-błyszczących. 



O ile gatunek ten pod względem pokroju i barwy zarodni do bardzo zmiennych należy, o tyle bu- 

 dowa zarodni i włośni jest najzupełniej slnła. 



