324 



PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM VI. 



Śluzówce.. 



MóJiADY. 



Zarodnik 



Zarodnik 



Pływka 



Pływka 



Pełzał; 



> Pełzak 



Pierwoszcznia 



Zarodnik 



Zarodnik 



Taką analogię pomiędzy monadami i śluzowcami przeprowadził już w głównych zarysach i Cien- 

 kowski. Sądził on tylko, że niepodobna tego stanu monad, któryśmy nazwali pęcherzykiem (Mona- 

 denzelle), porównywać z zarodnią śluzowców i że analogon tegoż musi być jeszcze odszukanym dla 

 śluzowców. Jestem najzupełniej tego samego zdania i przypuszczam, że z pęcherzykiem tylko (pter- 

 inoszczowocnie dadzą się porównywać. U monad ruchliwa masa pierwoszcza, u śluzowców pierwo- 

 szcznie, bez odbywania jakichkolwiek przemian, przechodzą odrazu w ten sposób owocowania. Wpra- 

 wdzie śluzówce są w porównaniu ze swymi krewniakami nader wyniesioną gromadą. Dziś nielicznym 

 już tylko gatunkom, właściwe jest owocowanie za pomocą pierwoszczowocni ; większość ich zamie- 

 nia swą masę pierwoszcza w liczne zarodnie i tylko w razie nieprzyjaznych okoliczności, w chwili 

 owocowania, powracają do pierwotnego typu pierwoszczowocni. Niektóre z nich nawet zaszły je- 

 szcze dalej w rozwoju i nie zadawalniając się na jednej płasczyznie stojącemi zarodniami, skupiają się 

 w przestrzeni w okazałe nieraz zrosłozarodnie. 



I pod innym względem uważane śluzówce są daleko wyższą gromadą, posiadają one dla trzech 

 członków swego rozwoju, to jest pływek, pełzaków i pierwoszczni, szczególne stany spoczynku, z któ- 

 rych tylko drugie, to jest właściwe pełzakom, tak zwane cysty, spotykają się także u monad. Dalej 

 co ważniejsza, pływki ich dają po pewnym przeciągu czasu początek pełzakom, które jakeśmy wyżej 

 okazali, są płciowemi komórkami, ze złączenia ich powstaje nagi i ruchliwy łącznik (pierwoszcznia). 

 W typowym rozwoju monad nie spotykamy takiego stosunku, a jeżeli się trafia niekiedy, że pełzaki 

 ich powstają ze zlania się kilku pływek (Monas amyli i Protomyxa aurantiaca), to jednakże zespolenie 

 się to nie jest koniecznym członkiem iv ich historyi rozwoju, bo w tych samych wypadkach ruchliwe masy 

 pierwoszcza mogą powstawać równie dobrze z jednej pływki. W każdym razie dopiero co podane 

 przykłady (Monas amyli, Protomyxa aurantiaca), są wybornymi dowodami, że łańcuch wspólnego 

 pochodzenia śluzowców i monad nie zatarł się jeszcze zupełnie, i dziś jeszcze znajdujemy między 

 nimi stopniowe przejścia. W każdym razie, pragnąłbym aby nazwa pierwoszczni (Plasmodium) zo- 

 stała wyłącznie zachowaną dla śluzowców; może ona być użytą dla innych istot posiadających nagie i 

 ruchliwe masy pierwoszcza, jeżeli te mogą powstać wyłącznie tylko przez zlanie się licznych komórek. 

 Właśnie ten brak pierwoszczni u monad, jest powodem, że tak wyraźna i ostro zakreślona zmiana 

 pokoleń u śluzowców jest tu bardzo nieznacznie tylko zarysowaną. 



Tak zbadawszy wszystko, moglibyśmy już przejść do rozpatrzenia różnic najważniejszych zacho- 



