326 PAMIĘTNIK TOWARZYSTWA NAUK ŚCISŁYCH W PARYŻU. — TOM M. 



skoczkowate, że śledząc za rozwojem monad, możemy natrafić na różne nowe ustroje, które sianą 

 bliżej śluzowców, jak wszystkie dotąd znane. 



Dotąd mają śluzówce jedynych prawnych pokrewnych w monadach, być może, że z czasem i skocz- 

 kowate zdołają sic jako takie wylegitymować. Wówczas, jeżeli tak sic stanie, będziemy mogli połą- 

 czyć trzy grupy : śluzowców, skoczkowatych i monad w jedne naturalną gromadę, którą możemy 

 nazwać zwierzoroślami (Phytozo;\), albo pierworoślami (Plasmodiophori). W sztucznym systemie, ze 

 względu na owocowanie, możnaby pomieścić śluzówce obok grzybów łączników (Zygomycetes) i nie- 

 których wodorostów z pokrewieństwa skrętnicy (Spirogyra), nowika (Closterium) lub gromadnicy 

 (Pandorina) i zawłotni (Clamydomonas). W naturalnim jednak skupieniu roślin, pomijając już tę okoli- 

 czność, że łącznik ich jest nagi, ruchliwy i pozbawiony stanu spoczynku, ze względu na morfologiczne ich 

 stosunki, ze względu , że nigdy nie tworzą tkanek i że nasz wzór komórkowy nie daje się na nie rozciągnąć, 

 musza one hyc uznane za zupełnie odrębną, samodzielną grupę ustrojów. 



Tę pierwszą część traktującą o pokrewieństwie śluzowców powinniśmy zamknąć rozbiorem pytania, 

 czy śluzówce są roślinami czy zwierzętami? Kwestya ta zajmowała już bardzo poważne umysły, spory 

 jakie się w niej toczyły były bardzo żywe ; zużyto cały zapas argumentów pro i contra. Z całego 

 przeglądu należącej tu literatury, doszedłem do przekonania, że ci wszyscy, którzy uparcie stali przy 

 roślinnej naturze śluzowców, przeważnie czynili to z jednego tylko powodu, to jest braku znajomo- 

 ści niższych zwierząt. Niewielu jest botaników zajmujących się tą gromadą ustrojów, które dawniej 

 obejmowano pod ogólną nazwą « wymoczków », a które dziś w skutek zbadania ich historyi rozwoju 

 okazały się być nader różnemi istotami. A jednak są to kwestye może najwięcej interesujące z całej 

 historyi naturalnej badać życie w pierwszych jego objawach ; śledzić naprzykład jak od pełzaka, biorą- 

 cego pokarm któremkolwiek miejscem swego ciała, znajdujemy wszystkie przejścia do typowych zwie- 

 rząt, posiadających już stałą gębę i otwór odchodowy i. t. p. Kwestye te budziły we mnie zawsze 

 żywotny interes, śledziłem zawsze za ich rozwojem i zebrałem tym sposobem materyał wiedzy dozwa- 

 lający mi mieć samodzielne zdanie. Lecz rezultat do jakiego doszedłem, został już przed kilku laty 

 tak wybornie wypowiedzianym przez naszego rodaka, znakomitego badacza na polu pierwotnych 

 ustrojów Leona Cienkowskiego, że uważałem za najwłaściwsze przytoczyć tu tylko, jako odpowiedź 

 na postawione w początku pytanie, jego własne słowa. « Rozstrzygnięcie tego pytania, czy śluzówce 

 « są zwierzętami czy roślinami, mówi on, zdaje mi się zależeć więcej od filozoficznego obeznania się 

 «badacza, jak od posiadanych danych. Albo przyjmujemy odrazu granice pomiędzy dwoma pari- 

 » stwami ustrojowemi, jako koniecznie potrzebne, chociaż nie jesteśmy w stanie ani dowieść tej ko- 

 « nieczności, ani wyszukać podstaw, na zasadzie których możnaby przeprowadzić wyraźną i stałą gra- 

 « nice między niemi, albo też przyjmujemy między niemi cały szereg wolnych i zupełnych przejść. 

 (i Jeżeli jesteśmy za pierwszym poglądem, to dla braku krytyki, miejsce wątpliwych ustrojów pozo- 

 « staje nieroztrzygniętem-. Nie mamy żadnych danych, na zasadzie których moglibyśmy orzec że takie 

 (( przeważne cechy i taka ich suma jest konieczną, aby usunąć wszelką wątpliwość co do zwierzęco- 

 « ści pewnego ustroju. Jeżeli należemy do drugiego wyznania, to taka grupa ustrojów jak śluzówce, 

 (iw których znajduje się tyle cech zwierzęcych i roślinnych sprzęgniętych razem, jest tylko najle- 

 « pszym dowodem słuszności naszej zasady. Zniesienie granicy nie zagraża w niczem nauce, a w szczegól- 

 « ności systematyce, bo modlą poszukiwania pozostaje zawsze ta sama, a najdokładniejsze zbadanie 

 <( istniejących faktów pod wszystkimi względami pozostanie na zawsze jedynem źródłem ścisłej 

 (i wiedzy. » 



