ŚLUZÓWCE. 34-1 



Wracając się jeszcze do włośni, wspomnimy, że najprzód należy ją rozpatrzeć w czystej wodzie, 

 dopiero poznawszy już dobrze jej budowę w głównych zarysach, możemy się udawać do całego sze- 

 regu różnych odczynników, które nam ułatwia poznanie szczegółów. U niektórych strzępków włośnią 

 jest tak nieprzezroczystą, że zgrubień jćj niepodobna zbadać bez poprzedniego rozjaśnienia. Najlepiej 

 w tym celu działać chwilkę amoniakiem, a potem, wypłukawszy cała sieć dokładnie czystą wodą, ba- 

 dać ją w niej albo w glycerynie. U strzępków także przytwierdzenie włośni nie należy do zbyt ła- 

 twych rzeczy. Najlepiej działać tu silnym rozczynem potażu, przez co, po pewnym czasie, cała zawar- 

 tość trzonka pod naciskiem igiełki z łatwością daje się usunąć. W strzępkach zwisłych wyjdzie ona 

 wraz z całą siecią włośni, w strzępkach wyprostowanych widać wówczas z łatwością przyrośnięcie 

 rurek włośni do kieliszka. 



Rady te powinny zdaje się objaśnić czytelnikowi całą modłę postępowania, jakiej się trzymać należy 

 w oznaczaniu śluzowców. Wspomnę więc tylko, że nieraz wielkie trudności sprawiają nam pierwo- 

 szczowocnie. Jak to wiemy z części traktującej o budowie wewnętrznej śluzowców, w pierwoszczo- 

 wocniach nieraz całe narzędzia, jak np. trzonek ipodsada, giną zupełnie. Włośnią pozostaje stale, tru- 

 dności te więc odnoszą się wyłącznie do oznaczenia gatunku. Tutaj jedyną wskazówką są w wielu 

 razach zarodniki i włośnią. Lecz przyznać należy, że mogą się znaleźć wypadki, w których momenty te 

 są niewystarczającymi i wówczas trzeba znać już ten gatunek w formie typowej, do którego poszuki- 

 wana pierwoszczowocnia należy, żeby ją od razu do właściwego miejsca odnieść. Rozpoznanie zrosło- 

 zarodni nie przedstawia nigdy trudności, wyjąwszy mylnika, który na szczęście posiada tak charakte- 

 rystyczne i jedyne w swoim rodzaju zarodniki, że po nich z łatwością może być zawsze oznaczonym 

 jako taki. 



Największa ilość potworności zdarza się w zarodniach śluzowców niezupełnie dojrzałych, te jednak 

 nie mogą zasługiwać na uwagę, i zamiarem naszym jest wspomnieć o tych tylko, które wpadają w oko 

 i budzą jakiś rzeczywisty interes. U wapniaków nierzadkiem zjawiskiem jest częściowy lub zupełny 

 brak zwapnienia, który cały pokrój danego śluzowca nader silnie odmienia. W takich razach ozna- 

 czenie jest nadzwyczaj trudne, dla początkujących nieraz niepodobne. Najszczególniej zachowują się 

 pod tym względem makulce. Nieraz ścianka ich jest zupełnie wolną od zwapnień lecz zato rurki 

 włośni są anormalnie rozszerzone i wypełnione jużto ziarnami, już częściej drobnymi kryształkami 

 wapna. Okoliczność ta dowodzi, że w czasie ich owocowania, wapno znajdujące się w pierwoszczni 

 a raczej w dopiero co utworzonej zarodni zbiera się (w rozpuszczonym stanie) w miejscach w któ- 

 rych powstaje potem włośnią, i że tymi kanałami zostaje doprowadzonem do ścianki zarodni, przez 

 którą przesiąka na zewnątrz i tam dopiero krystalizuje. U smętoszy potworności są bardzo rzadkie ; 

 należy tu zacytować raz zrastanie się pęcherzyków granicznych brefeldii w podłużne szeregi i two- 

 rzenie się szczególnych mocno rozdętych pęcherzy na wierzchołku podsad u paździorka ciemnego. 

 Ta ostatnia potworność jest o tyle szczególna, że wszystkie okazy stojące na tem samem podłożu zo- 

 stają nią dotknięte. O szczególnej a bardzo ciekawej potworności żebrowca mówiliśmy już powyżej. 

 Pyszniaki dają największy zasób przeróżnych anormalnych stosunków, które Wigand bardzo szczegó- 

 łowo opisywał. Tu należy na przykład rozwidlanie się typowo pojedynczych sprężyć, zrastanie się ich 

 z zarodnikami, najrozmaitsze niezwyczajne ich zakończenia i t. p. U strzępków i kędziorków zdarza się 

 niekiedy, że rurki włośni przyrastają w którymkolwiek miejscu do ścianki zarodni. 



Zresztą zdarza się jeszcze mnóstwo innych potworności jak zrastanie się dwóch lub więcej za- 

 rodni, czyto trzonkami czyto wierzchołkami, czy bokami zarodni i t. d., które lupą już dostrzegalne, 

 nie zasługują na dalszy rozbiór. 



