VORMIANUM. 37 



Nobis placebit ha:c divifio qua dividuntur in minus pretiofbs & pretiofos , ut ab i<mo- 

 bilioribus ad nobiliores paulatim afcendamus. Minus pretiofos dicimus , qui pretio 

 non ufque adeo magno comparari poflunt, habita proportionis ratione : Pretiofas 

 vocamus Gemmas, qua: care venduntur. Minus pretiofi funt magni vel minores. 

 Magni, vel duri, ut faxa, filices, pyrites, marmora : vel mollcs, ut Alabaftrum, Gypfum, 

 Calcarius Iapis, Talcum. Mmores hujus generis ; Lapis Tuberonum , percarum, octili 

 cancri, &c. qui molles funt : Duri , Hxmatites, Lapis Lazuli, Armenus, &c. Pretio- 

 fos etiam difpefcimus in majores , utjafpis, Nephriticus, &c. Minores, utAdamas, 

 Rubinus, Granatus, &c. 



C a p. II. 

 T)e Saxo. 

 A Lapidibusminuspretiofis, magnis &durisutincipiamus, intereosSaxum primum 

 ■**■ occupat Iocum, Danis ccll.ft<impc|?cc!l: forfan quod minoribus ejus generis in bellis 

 ufi fint veteres, eaque fundis&aliis Machinis in hoftes jaculati fint, ut apud Virpilium 

 i. ^Eneid. 



Iamque faces ey faxa volant , furor arma miniftrat. 



Intelligimus autem lapidis ignobilioris fpeciem majorem, ex qui integri quandoque 

 conftant montes & rupes, ex impuriore materia lapidefcente ortam, colore vario, ob- 

 fcuro tamen & ingrato. Quo craffior fuerit materia & ignobilior, eo viliora gigmmtui 

 Saxa, quia, qux craflafunt, minus denfari poffunt , ideoque partcs cjus minus co- 

 harrent. 



Saxorum multx funt differentia: , qua: partim a confiftentia depromuntur : unde 

 qua:dam arenaria, quxdam cruftoflt, qua:dam limofii funt: partim a qualitatibus , unde 

 aliud la:ve, ut tophus, aliud liquabile, ut filicis gcnus, aliud olidum ; partim ab ufu, ut cos, 

 faxum calcarium, quadratum,a:dificns aptum, molare, quo frumentacea moliuntur. 



Saxum arenarium dicitur illud, quod afperum & velutiexareniscompofi- 

 tum, idcirco & lxvorem nullum admittit, utile tamen eft a:dificiis fabricandis,quia cal- 

 cem bibit. Primum ejus generis , arenis conftat ctaffioribus benc compactis. Cujus 

 niihi unum eft genus, cinereum, nigricans, intermicantibus fcintillis aureis. Almd oe- 

 nus eft, quod tenuiffimis conftat arenis, micis argenteis interfplendentibus, molle adeo 

 utdigitisteripoffit. Ex eo arenulas conficiunt Scriba:, quo atramentum in chartis 

 exficcent. 



Invenitur prope MedelfartumFionia:, in promontorio quodam Freti. Colore hoc 

 variat : quibufdam in locis luteam pra:bet arenam, ut Fribergi in Germania : quibufdam 

 rubram, ut Rochalitii, quibufdam cineream, quibufdam in rubro nibnigram, quibufdam 

 rubram aureis micantem micis. Hoc Saxum variis quandoque rebus gravidum appa- 

 ret.' Continet cnim filices, conchas, pedines & alia corpufcula. Arenarii faxi genus cft 

 quod ex Gotlandia ad nos adfertur , ex quo ftatua: & alia eftormari folent. 



Inter faxa arenaria , aut cotes , reponendus mihi videtur Lapis arcum refe- 

 rens : oblongus eft,tercs,paululumincurvus, colore cincreo, quibufdam in locis com- 

 preffus, inftar cofta: magni cujufdam animalis,aut ceti, quam non inepte refert, fupcrfi- 

 cie lxvi, longitudine pedum fex , craffitie brachii infantis ; Sed quia circa medium ffra- 

 £tus erat,vincuIo ferreo eolligavi utrafque exttemitates. Ex Norvegia accepi. Is, qui 

 mifit, dixit in flumine quodamrepertumcfl"e,&atbitrarife arcum fuifle in lapidem con- 

 verfum : fed figura arguit lapidem efle fui generis, non admodum durum, fiquidem ferro 

 facile atteratur. Ego cotis vices fuftinere poflc arbitror , quod ctiam cultri aftriau 

 probavi. 



Saxum odore violas referens ad me tranfmifit Vir Clariflimus 

 D.D. Jacobusjani, MedicusRegius,ex monte Calcnberg m Mifnia erutum. Fruftum 

 vero eft trigonum, altero laterum colore pra:ditum cinereo, reliquis maculis quibufdam 

 nigris&puniceis cum micis aureis interfpcrfum, rude alioquin &impolitum,ina:quaIe, 

 pondere uncias quatuor circiter a:quans ; naribus admotum fiiayem fpirat viol.e odo- 

 rem, qui lapidc calefacto manifcftius fentitur. 



Hujus lapidis mentionem feciffe videtur Agricola de Nat foffil. lib. 5. cap.17. u bi 

 interreliquaiicinquit: Veriim non ipfi folum (de MifcnisjEtitibus loquiturj fuaviter 



E 3 olent, 







