HKi 



* 



f ORMIANUE 41 



cirer deccm AgyrtaquidamltalusinAnglia, qui populo pcrfuadebat fe lapidibus victi- 

 tare:acccpto enim pra:mio, manipulum parvorum filicum fluviatilium deglutiebac, ac 

 percuffa regione ventriculi,ex collifione eorum ftrepirum cxcitabat,qui ab adftantibus 

 audiri potuit , ut fic teftaretur fe vere cos degluriiffe. 



Horum filicum quituor ad me detulit amicus , quorum trcs colore funt luteo, quar- 

 tus niveo : funt autem la:vcs, magnitudine articuli digiti majoris, nulla afperitate prsdi- 

 ti, drachmas circiter duas ponderantcs. 



MoLjE efaxocraffiore&duriorefiunr,Gra:ci ftuAiac & pMn^ vocanr, Latini la- 

 pides molares : nos S)?i5Hc<.|t«n / ab ufu nomine mutuato, quodiisfrumcntamoliantur: 

 luas etiam habent fpecies. 



Eft genus quoddam quod Lutum vocant, quod in locis ardentibus gcneratur, ex 

 lapidum liquefacrorum & rei ardentis mareria, quam, dumincendiafieviunt, ejiciunt, 

 ut inftar rivi fluant ; ubi ab aeris ambientis frigore coagulanrur , in lapideam materiam 

 vel maffi imconvertuntur, ac non fecus ac alia faxa ca:duntur. 



Apud nos Moke funt cinerei coloris, qux in Scania prope Landscronam eruuntur e 

 Saxi genere arenario &duriore. Advehuntur quandoque e tractu Rhenano ccerulci 

 coloris duriores , crafliores & majores noftratibus. In Norvegia quxdam ca:dunrur ex 

 lapide Talcofo granatis &pyrite referro , cujus fruftum teneo hic fub terra rcpertum, 

 dum cellam fubterraneam foderet mihi vicinus civis. 



C o s lapis durior eft , ferramentis acuendis aptus ; variis igitur Artificibus , qui fcr- 

 rcis utuntur inftrumentis , infervit. Ad tria genera rcduci poteft. Primum Olea- 

 rium dicitur; oleo enim illinirur, ut aciem trahat. Nigrum plerumque cft & perpo- 

 litum , barbitonforibus in ufu ad Novaculas acuendas , ex tractu Aquenfi adferri folet, 

 Secundum Aquaticum, ex lapide arenofo , molli & a:quali conftans, colore ci- 

 nereo; hocin formamquadratamlongiorem, vel in orbem redigi folet, ut motu cir- 

 culari actum, atque cadentem ex alto,veI in f ubjecto alveo exiftentem aquam excipiar, 

 quo exhibitum ferrum commodius terere poffir. 



Apud nos fodiuntur Aquaria: in iifdem fodinis in Scania , ex quibus Molares petun- 

 tur. Tertiumgenus&oleo&aquaproficit, quales fuerunt olim Cilicia:. Illud, quod 

 Saliva proficit , ad aquaticum reducimus. 



Nec pr.xtereundum, fiepc ligna in lapides verfa, Quercinum in primis & faginum co- 

 tium munera fuftinere, quorum nobis exempla funt ad manum. Inter reliquafruftum 

 eft, pedis unius cum dimidio longitudine , latitudine quatuor pollicum circiter, colore 

 ex Cinereo nigricanre, intermifto viridi obfcuriore, quod faginum fuit lignum, cujus 

 ufus nautis noftris non infrequens. 



Ufus cotium in genere eft, inferroacuendo. Cum ferrum cotibus aquariis atterirur 

 &acurum redditur, id.quod utrimque deteritur, refrigerar; quocirca Mammis Viror- 

 num illitum, eas augeri prohibet, &podagricis prodeft. Quod ex oicariis decidit, ab- 

 ftergir, & ad defluvia capillorum emendanda adhibetur. 



C a p. IV. 



T>e Marmonbus. 

 T A v 1 D 1 s magis frcquentis, duri, coloris minus grati , fpecies exhibuimus : jam pu!- 

 • L/ chrioribus coloribus pra:ditcs videamus, qui Mar.mok.is titulo infinniri Co- 

 lent, a reliquis Saxis, nitore, duritie, xqualitate differenres. Eft autem Mahmoh 

 lapis infignirer durus & pulcher fi poliatur ad fplendorem fufcipiendum ita aptus , ut 

 ftatua: & columna: nitentes ex iis fculpi poffint , Gra:cis Mafpaq@* s%s -n fia.ma.f{t , a 

 fplendorc. Vulgo SIJ)ai;tner?|tCen. Caufa duritiei eft bona concretio, nitens, mareria: 

 a:quabilitas&puritas. Concrefcit autem beneficio exhalationum&aquarum,qua: ter- 

 ram fiubtiliflimam ingrediuntur. Imprxgnatx vcro funt h.x aqua:, nitro, fale, aliove me- 

 tallico liquore, ut terreas partes minuere ac melius conjungere poffmt. Caufa efficiens 

 pra:ter vim Marmorificam, non folum calor cft, fed interdum frigus fubtcrraneum aut 

 gtadus caloris remiffior. Nam exprimendo humorem fuperfluum , cogcndo, firpe cx- 

 ficcat frigus. Divetfitas marmons ex materia: diverfitate dcpendet. Si enim mollior 

 mareria, kpilli, autaliaHeterogenea materia: marmorea: mifcenrur, ignobilia ac fca- 

 brofa fiont marmora, qux fculpi non poflimt, fcd inftar filicis diffiliunt , ac granulata vo- 



f cantur. 



