m? 



™ 



WORMIANUM. <jj 



Summa : quantum cx Agricola colligere licct, DirFerentiam millam intcr Schifttim 

 & Hxmatitidem agnofcit, prxter jam dictam, qux in figura confiftit. 



Cxfalpinus,poftquam ex Diofcoride & Plinio notas ac proprictarcs Schifti additxifletj 

 concludit hunc Schiftum vulgo efle incognitum, quamvis qtiidam varios oftcndant la- 

 pides. Moxveroverum reperiri ait Romx in Vaticano effbflum c fundamcntis ; fed 

 non relpondet notis, aut ab Agricola, aut ab Anshcl. Boetio addu£tis ; videtur Quartzi 

 quzdam fpecies,fednigri. 



Commendatur a veteribus ad eadem ad qux Hxmatites ; qtiocirca corum fcntentii 

 videtur elfe fpecies Hxmaritidis. 



Smiris, Germanice <8mirg<( / Italis Smeriglio, Gallice Emeri, ab abftergendi facul- 

 tatc Lapis eft fcrrugineus, ad nigredinem vergcns, adeo durus , ut eo utantut Gem- 

 matii ad Gemmas fculpendas & arma polienda . Quia ad cotem aquarium fuccum 

 reddir fanguineum, a quibufdam Hxmatitidis dura quxdam fpecics ftatuitur, & quidcm 

 ad tcrtiam Plinii referunr. In ferri fodinis inveniri folet. 



Eo varii utuntur artifices : Gemmarii, iculptores, poliendis Gcmmis cjtis u(um fibi 

 vendicarunt. Vitriarii eo Vitra non iecus ac Adamante fecant. Fabti armarii, ad loricas 

 mundandas & a rubigine liberandas; vafi rotundo cum loricis imponunr , & frequenti 

 rotatione circumagunt, ur hinc inde jactata lorica , Smiridifque pulvere pcr annulos 

 fxpiusdecidentc, lateraque ejus aflricarire,melius rriundetur. Enfesctiam&alia arma 

 eo arubigine vindicantur. Ad erodendum & urcndum commendat Cxfalpinus. Ad 

 humcntes item gingivas & dentifricia ejus pulvere utuntut : pollet enim infigni vi ab- 

 ftergente. 



Chymici tinctiiram ex eo extrahunt, quo Mcrcuriuminmomentoquafifigunt, at- 

 que ita fixum quidam vocant PrxcipitatumMiraculofum, quo ad augmenta fua Chry- 

 fopcei utnntur. 



Lapis lazuli, a Grxcis Kvaias tiQ@* , a Latinis Lapis cceruleus , ab Arabibus 

 Hager vel Azur, unde forte Afuraut Lafuli deduitum , Germanis £<!(im(?cin. Lapiscfl: 

 durus, colore florum Cyani ccerulei, aureis punclulis & vcnis cxornatus. 



Plinius hunc lapidem Saphirumvocare videtur: & verum Saphirum Cyanum. Sa- 

 phirus enim ei non cft gemma pellucida , fed aureis punctis collucens : Cyanum tin- 

 dura adultcrari tradit, quod non Lapidi Lazuli, fed Saphito fxpe ufu venit. 



Magnam cognationcm cum kpide Armeno habet , quoad colores : ied hic non ita 

 durus, nec venas aureas habet, &c facile in pulverem & friabilitatem rcdit. 



Duo ejus ftatuuntgenera, unum ignis vim fert, alterum neutiqtiam. Is qui fixus eft, 

 & colorem in igne non mutat, ex Oriente, Afiaaut Africa adfertur , & Oricntalis dici- 

 tur , atque hac nota probatur. Non fixus quibufdam in locis Germania; reperitur j & 

 medius eft inter lapidem Armenum & Lazuli ; hoc enim mollior, illo durior. 



Colores ex utroque parare folent pretiofos , ex Orientali ultramarmum dictumj 

 auro pretiofiorem , qui cum xtate non mutatur; ex Germanico qui prxparatur jo-no- 

 bilior eft , & vulgo HfurSkw dicitur, externis injuriis facile lxditur , & virefcit temporis 

 progteflu. Modum ex hiice Iapidibus colorcs cliciendi defcribit Anshelmus Boetius 

 lib. i. cap. 113. & feqq. 



In Medicina ctiam ufum habet. Diofcorides vim repercuticndi, exulccrandi, parum 

 corrodendi habere afKrmar. Galenus acri facultate tum detrahendi , tum diferendi 

 cum nonnulla adftriaione prxditum fcribit. Poft hos Reccntiores Mclancholicos hti- 

 mores expurgandi faculratem in eo obfervarunt. Valet igitur contra Melancholicos 

 omnes arfcdtus, Quartanam, ApoplexiamimorbumcomirialcnijLicnis vitia.&alios ejus 

 generis. 



Licet Galenus cjus ufum fufpeftum redclat s attamen modetnorum expcrientia in 

 hifce morbis plane tutum efle doctiit. Antonius Mufa Brafavolus traftatu de purgan- 

 tibus eum hifce commendat: Lapidem Lazuli expertus fum & Drachmam unam nun- 

 <juam exceili, & femper profuit , neque tamen tormina induxir, qualia putabam, antc- 

 quam eflemexpertus, induceredebere. Neque ori ventrieuli multtim obefle perccpi. 

 Exhibui ritc prxparatum in Pillulis & pulveris forma. Utuntur quoque eo quid-.m A- 

 muleti loco,& utpuerorumterriculamentaarceanr;excollo geftarejubent.Oculorum 

 aciem roborare volunt : Syncopen & prxgnantium abortum impedit; auferendus au- 

 tem partu imminente, ne feetum retineat. Fieravantus de eo hxc habet: Vidi Lapidem 



Lazuii 



