WORMIANUM. 



113 



Femim duum eft generum, Nativum & excochim ; Nativum purum, ©«Sfe<jm ©fm 

 Germanis, in fodinis reperitur , vel granorum , vel maflz inftar. Maffx inftar in Norvc- 

 giamultisinlocisreperitur. Unum genus afperum, fcabrum , porofum admodum,ru- 

 bigine rinctum exterius, cum vero frangirur color genuinus fcrri enitct , qui tamen 

 ctiam brevi rubigineobducitur.. Tales glebasetiamnuper exlflandia accepi. 



Alia mihi eft minera , cujus pars tertia optimum &: putum eft ferrum, ejus portionem 

 exiguam quadratam.uncix unius longitudine & pohdere,teneo. Nigra eft, porofa, ex 

 minuriscompofita lameilis in.xqualiter, talci inftat difpofitis , dum ad Solem rotatur, 

 violaceum quid exhibet. 



Plures alia: ejus generis funt minera: ferrum optimum fuppedirantes,colore ut pluri- 

 mum nigra:, & pondcrola:, qua: longiore non indigent defcriptione. 



Huc enim etiam fpectat illa minera , quam fupra mter Argenti fpecics produximus, 

 quia argentum quoque in fe continet. 



Excoctum illud eft quod in officinis ferrariis eminera conficitur, idque vario 

 modo pro diverfitate ipfius minera: : vel enim e lapidibus ferreis elicitur, cujus generis 

 ego aliquot teneo, inter reliqua unum levi rubigine tindtum & galena permiftuni, adeo 

 ferro pngnans, urejus centumpondo fcxaginta ferripurilibras in fe contineat, eNof- 

 vegi.c fodinis depromptum,cujulmodi lapides fa:pe Magnetem adjun&um habent. 



Excoquitur etiam ferrum e terra rubra ferrugine quaii tincta , qualis illa qux in Ble- 

 kingia colligitur. 



Tacitus refertGotthonescoluifTeferrifodinas, quod etiamnumverum , imoinBle- 

 kingia & Norvegia ejus fodiua: extant ditiffima:. Agricola eas celebratquannter Sog- 

 nedaliam & Oftcrdaliam funt. Ut & in Telemarchia ad tertium a Seida oppido lapl- 

 dem eruuntur, quibus in locis etiamnum vigent. 



Vena:fefiicumexcoquuntur,liquefcuntutfundipoffint,detraa:isrccrementisubire- 

 frixit , igni accenditur & mollefcit adeo , ut malleo traftari & in bracfeas extendi fe pa- 

 tiatur. Sed ferrum ita confectum & depuratum, non omne ejufdcm eft gencns. Quod- 

 damenimefttenax&Ientum, quodoptimumhabetur: aliudftagile &a:rofum,ex quo 

 globos tormenrarios & fornaces fundunt, quod dilatari malleo commodc nequit, fed 

 rumpitur & ignobilius habetur. Aliud medio modo fe haber, & ex parte malleo tracFari 

 in majoribus operibus porcft, ex parte non nifi fufile eft. 



Ex ferro fepius liquefacto & purgato fit ^u^a. Graxis, Latinis Acies, <5«t<tf / quod 

 etiam quibufdam in locis a Natura procreatur. Alibi aqiiis certis crebro extinguitur fer- 

 rum, ut durum admodum reddarur, fcd femper multum de pondere fuo perdfr. 



Ferrum vitium contrahit.quod Ferruginem feu Rubiginem dicimus, pr.-cfertim fi hu- 

 meftetur; fi itcm ignibus accendatur & iaibus non duretur; humanus fariguis ei viui 

 confert maximam. Ab hoc malo prafervarur fi obducatur minio, gypfo, bitumine, pice 

 liquida. r 



LTniliffimumMetallum ferrum eft, quo carere vita humana non potcft. Conficiuntur . 

 enim ex eo varia inftrumenta, quibus fecamus , fcindimus , aliaque attificialia confici- 

 mus, arma quoque , ftatua:, aliaqueinnumera. Groulandi certeauro &argenro illud 

 prxferunt. 



In Medicina etiam ufus fuos habet, nam candens ferrum ladfte reftindum Diarrha:am 

 llftit , vino aut cerevifia eandem concitat. Squamma ejus exficcat.unde calceis impofi- 

 tafcetoremeorundemabigir. Exfcoriisbalneaconficiuntur, qua: vim habenr adftrin- 

 gendi, incraflandi, menfcs fuperfluos fiftendi, articulos roborandi, vomitum & Diar- 

 rtueam curandi, tumores Ocdematofos refolvendi. Chymici in eofdem ufus ex eo 

 Crocum conficiunt & oleum. Sedhicinpreparationemultumfitum eft. Crocusenim 

 fola calcinatione pr a:paratus, adftringit valide Sc Haunorrhagias fiftit, fed cum Sulphure 

 apcrit obftructiones & vitiis Lienis medetur. 



Ferri florem Elegantiffimum, totum niveum , comllorum inftar in ramulos ex mafla 

 emergentem , obtulit D. D. Henricus Kufterus , cui adjiincta erat alia etiam nivea, in 

 quaramuli lati inftar foliorum quercus diiperfi cernebantur. Hos flores exStiria adferri 

 refert Ulyifcs Aldrovaridus , Mufei Metal. 1. 1. p. 135. ubi de hifce ita diflerit : ex Stiria 

 adfercur flos ferri candidiffimus, & levis, cum ramulis corallo fimilibus, & inrerdum filo 

 iubtihonbus. Levitatem in iis tantam non deprehendo, quantam depra-dicat illc. 



CL> 



Cap. VII. 



