■ 



W O R M I A N U M. i 4J 



temperata. Quamobrem moderate urinam movet, & iis , qua; jecori & ftomacho im- 

 ponuntur, miiceripoteft, tum in fomenta quoque uteri, qua: Phlegmonisgratia,aut 

 irritandis menfibus aflumuntur, utiliter admifcetur. Non eft adeo tenuium partium ut 



cxtera aromatica. 



C a p. VI. 

 De IDoromco. 

 T) L A n T A M vix eflc arbitror , de qua controverfia major & periculofior mota fir i 

 ■*■ quam de Doronico vnlgi, de viribus ejusmagnopcre diflidentibus Botanico- 

 rum Principibus , quibufdam venenum , quibufdam alexipharmacum efle ftatuentibus 

 qua de caula cjus hic etiam habenda ratio. 



Doronici voxab Arabibuspetita videtur, qui Doronigi feu Durunni hanc plan- 

 tam vocant, Bauhino Doronicum radice Scorpii ; Matthiolo Aconitum Pardalianches 

 minus. Doronicum Romanum Gefnero. Doronicum Iatifolium Clufio. Foiia habet 

 moliia, oblonga nonnihil , ex viridi flavefcentia , confpicue hirfuta pilofella; modo, vel 

 . cucumeris agreftis , fed attrectanti la:via, ambitu rotunda, nonnihil Iaciniofa & fuperne 

 angufta, terna vel quaterna pediculis cauli adhxrent. lladicem exiguam, teretem, or- 

 biculatam, inferne in anguftum fenfim adducfam fubtus, & tranfveriis quafi fquammu- 

 lartim totulis articulatam , apprimc fcotpionis cadaverulum & caudam exprimens, 

 plufculis donatam fibris, colore candido , fapore dulci amaricante , lentorem multum 

 pauxillacomitanteadftrictionepraferr, caulis fefquipalmum altus, floribus in fummo 

 luteolis aut pallidis radiatis, Buphtalmi aut confolida; media; inftar. Na/citurin altiflimis 

 montibus, ubi caprea; habitant, & in hortis paffim jam colitur. 



Ab omnibus pro Dotonico habitahac planta, &vim antidotalem habere credirum, 

 unde etiam vatias in oificinis ufitatas compofitiones, qua: vim cor corroborandi, & ve- 

 nenis reiiftendi habent, mgteditur. Primus quod fciam Marantha e numeto Antidoto- 

 rum expunxit, ac inter Aconita ac venena retulit, ut videte licct in Epiftolis Matthioli, 

 libr. 4. pag. mihi 171. Cui licet in eadem Epiftola acriter fe oppofuerit Matthiolus , at- 

 tamen commentariis fuis in librum quartum Diofcoridis cap. 71. viftas Marantha; dat 

 manus , in ejufque defcendit fententiam , eo quod cani quatuor ejus exhibuerit Drach- 

 mas, quai ipfiinteritum attulerint. Hinc occafionem fumit acriter in hanc plantam in- 

 vchendi , ejufque ufum commendantes diris devovendi. Inter reliqua ha:c habens: 

 Erit etgo Doronicum pofthxc Damioniacum , non Doronicum appellandum , quod 

 Diabolus in hujus Iocum Theliphori genus hoc intruferit. Et paulo poft : Expellant 

 illud Phatmacopcei fuiseMyropoliis, &interdicantpii&-optimi Principes , qui Rcm- 

 publicam gubetnant, ne pofthacvenenumhocpra;fentiffimum veneant. 



Huic tamen refragatur tum Gefnerus, tum alii Medici prxftantiffimi , quorum pau- 

 cos adducemus , ut veritatis vis eo fit manifeftior. Gefnerus quidem peculiari tractatu 

 de Aconito Matthioli, fufe hac de re difleruit, quem confulere poflunt, qui hanc contro- 

 vetfiam plane difcuflam cupiunt. Sed ex libr. z. Epift. 20. Adolpho Occoni infcripti 

 hzc excerpere juvat. Vult Matthiolus Dotonicum noftrum & Romanum omnino ve- 

 nenofam eife herbam, & ex officinis ejiciendam hoc argumento , quod Canis, qu< 

 Drachmas ejus quatuor devoravit,brevi interierit. Quafi non alia muka Canibus fint 

 vcnena, qua; homini/alubria funt, ut de Afparago fertur. Ego Doronici tamen hcrbam 

 fa:pe in montibus copiofe edi magna cum voluptate (nam & aromatica & fuaviter acris 

 herba eft&tenera, fuccoque abundat) & fine ulla noxa fecuta. Radices quoque re- 

 centes, ficcas, integras, mclle conditas, in pollinem ttitas fa-pe ingefli, & hodie, ut ma- 

 nireftiflime Matthioli & aliorumfenrentiam redarguerem , ex aqua calida Drachmas 

 duas radicum contritarum haufi , nec inde ullam prorfus in me mutationem fenfi 

 ^Egrotis quidem fa;pe illam & per f e & cum aliis mixtam utiliffirae confului, in vertioine 

 pr.xfertim & Epilepfia. D 



Miffceo interdum Gentianam, vifci Scobem & Aftrantiam, fic mire prodeft Epilepti- 

 qs, fi continuetur ufus remedii. Plura alia nunc omitto , quibus oftendere liquido pof- 

 fem, nec Doronicum noftrum , nec Aconitum ullo modo eife venenum homini , cani- 

 bus autem lethiferum effe fcio, non folum fi Drachmarum quatuor, fed etiam fi unius 

 pondere lumant. Scribo hschora oftava poft, quam Drachmas duas ejus fiimpfi , & 



T optime 



