ESffl 



f ORMIANUM. i 7 i 



Tertium exiliore caudice, exttinfecus &"intrinfecus albicante, quod reliquis pra:fe- 

 runt , & lignum fanctum vocanr. Sed re&e Matthiolus hsc non elfe diverfa ligdorum 

 genera ftatuit, quin potius, ratione artatis&fenii, arboris colores illos diverfos prove- 

 nire. Quo enim marurius lignum, eo nigrius, quod in moro, nuce, & aliis apparer. 



Vires ei infunt infignes,pra:(ertim contra luem Veneream, cui medenda: potiffimum 

 dicatur. Conftat partibus calidis & renuibus, ficeis quoque: unde efficaciter exficcat, 

 attenuat, liquefacit, expurgat, fudores movct. 



Cum refin.-e multumin fe contineat, putredini &corruptioni balfamica virtuterefi- 

 ftit. Modus decoctum ex eo parandi, paflim apud autores extat. Nec folum in lue 

 Venerea locum obtinet; fed & Hydropicis, Afthmaticis,EpiIepticis, junaurarumdo- 

 loribus laborantibus, omnibufque morbis a fdgidis & lentis humoribus ac flatibus or- 

 tum trahentibus, convenit. -, 



Ex hoc ligno torno elaborata: mihi funt Pyxides , Rotula:, & alia ejus generis. 

 Hedera arborea quamvis vulgata fit planta , utinter rarahxclocumme- 

 reri haud videatur, cum tamen vulgo jaftitetur , & Vecherus cx Evonymo & aliis refe- 

 rar, vinum ab aqua feparari , fi vas ex hedera conficiatur, eique vinum infundatur , 

 cui aqua permifta , brevi permanente vino aquam exftillare ; in hujus experimenti ve- 

 ritatem ut inquirerem , ex ligno Hederac (cum mihi fruftum obtigerit brachii craf- 

 fitie) pocula confici curabara, quorum maximum hquoris Iibram femis capiebat, cui 

 vini duas partes, aqua: unam infundebam ; qua: per tres dies mixta ubi (retiflent, pau- 

 latim fimul tranfudabant. Ex quo de experimenti veritate judicium fcrre quivis po- 

 terir. Tignum videtur porofum, leve, & renuibus liquoribus fervandis minus aptum. 

 Etcerteli aqua tranfudat,quidni & vinum.quod tenuius efl & magis fpirituofum i Nifi 

 ad occultas qualitates confugere velimus, quas ego hic non deprehendi. 



Lignum literatum, Belgis JlcttCC-ljOUt/ ex continente America: prope 

 fluvium Cajamum adfertur. Barbaris Pira Timinere , quibufdam SKofcIjatcn-jjofij / co 

 quod varierate colorum purpurei & nigricantis ludat , ut interior fubftantia nucis Mo- 

 fchata:. Solidum eft, durum, grave, colore roffb, eleganribus noris fubnigris, o-rata va- 

 rietate diftinaum, infignis ad opera fabrilia ufus. Arbor ipfa procera eft, recta, olabro 

 cort.ice, frondes tantummodo ferens in faftigio rrunci , folia ad pyri figuram quam pro- 

 xime accedunt. Bauhinus ad Afphalata rubra referre videtur. Forfan illud eft quod a 

 Lerio vocarur Lignum Americanum rubrum, diverfi a Brafilio generis, e quibus clavas 

 fuas Barbari conficiunt. In Medicina nullum adhuc invenit ufum, fed fcriniarii in teiTel- 

 Iatis & variegatis operibus fibi illud familiare reddiderunt, fcipiones praterea & baculos 

 ex iis conficiunt fplendidos & pulchros. 



Frustulo ligni medonavitVirCiariffD.D.ThomasBartholinus, quod ex 

 monte Veluvio,prope Pureolos ardente.extraxit. Ramulus eft teres,digiti craifitie,quin- 

 queunciarumlongitudine,incarbonemferme converfus, unde mollis', nioer, nodofus, 

 hincinde exefis fruftulis, inajqualis, odore fulphureo& ejus colore quibutdam in locis 

 infeftus. Ex quolignigenereconftet, haud facile dijudicare quis jam valet. 



C a p. XVIII. 

 Lignum Diefiritkum, Tanava , Hhodium , Santalum, 

 Saflafras, e Siam. 

 T Ignum nephriticum , Bauhino lignum peregrinum , aquam cceruleo co- 

 J - 7 lore tingens , quod ad Fraxinum referr. Ex Nova Hifpania & Mcxico ad nos defer- 

 t-ur, ubi Coarl & Tlapalczpatli vocatur. Frutex eft grandis , quandoque in molem ar- 

 boris excrefcens, trunco craffb, enodi inftar Pyri arboris , foliis ciceris , fed minoribus, 

 non plane dilfimilibus Rura:, floribus exiguis oblongis, lureis, (picatim dio-eftis. 



De ejus temperamento non conveniunt autotes , quidam frigidum & humidum efle 

 putafit ad temperatum accedens , Manardus calidum & ficcum m primo ^radu 

 putat. 



Ligni materia licet albicct, aqua: tamen immifTa eam cceruleo tingit colore, Athana- 

 fius Kirckerus obfervavir, id aquam in omne genus colorum transformare , ut docec 

 Artis Magna: Lucis lib. i. p. 5. pag. 77 . qua: pota renes & veficam mundar & refrigerar, 

 urina; acnmoniam cemperat, & oakulos pellic. Ad ;etoris & Lienis obftruftiones ctiam 



Y 1 com- 







