W O R M I A N U M. 3 6 3 



rcpra:fentare compendiofe cupiunr, utile & neccliarium. Cuncra enim in debita pro- 

 portione & diftantia, led minuta valde, exacte exhibct. 



Telescopium inftrumcntum opticum jam notum fatis, ex tubo oblongopro- 

 portionato, & duobus vitreis orbibus artificiolepolitis, uttiqueejus extremitati adapta- 

 tis, conftans, mirum in modum jam excultum eft, & indies excolitur, ut objecta procul 

 diftantia majora reddat & exacce reprxfenrec. Illud, quod teneo , quamvis ex perfe- 

 criflimis non fir, fuam tamen meretur laudem, & dillita oculis tanquam prxlentia obji- 

 cit, mita jucunditate. In Aftronomia, Militari difciplina, Naucica, aliifque ufum habet 

 maximum. De ejusaccurataconfedioneiiicegrum traciucum confcriplit Hieronymus 

 SyrturtisMedioIanen(is,qui maguolabore ejus fecrcta rimatus eft : Excoluerunt hanc 

 artem Fontana, Kirkerus & alii, quos legant qui hic peculiare aliquid deliderant. Nos 

 ex Syrturo, quo pacto primum inventum fic hoc organum,paucis exponemus. Prodiir, 

 inquit , anno mdcix. feu Genius, fcu alter vir adhuc incognitus, Hollandi fpecie, qui 

 Middelburgi in Zelandia convenit Johannem Lippcrfcin ; is eft vir folo alpeftu infi- 

 gne quid pcafferens & perlpicillorum artifex. Nemo alter eft in ea urbe, & jullltper- 

 ipicillap!ura,tam eava quam convcxa, confici. Conditto die rediit, ablblutum opus 

 cupiens, atque ut ftatim habuit prz manibus , bina fufcipiens, cavum fcilicec & conve- 

 xum.unum & alterum oculo admovebat & fenlim dimovebat, five ut punctum con- 

 curfus.five ut attificis opusprobaret, pofteafolucoartifice abiit. Artifex, ingenii mini- 

 me expers & novitatis curiofus , ccepic ldem facere & imicari , nec cacde natura fuggef- 

 fit tubo hxc perfpicilla condenda. Ubi unum ablblvic , advolavic in aulam Principis 

 Mauritii & adiuventum obtulit. Princeps habueritneptius, nec ne, fufpicandum erat: 

 Rem milicias utilem & necelfariam inter arcana cuftodiri juflic. Verum uc cafu fenfe- 

 rit evulgatam diffimulaverit induftriam , & bcnevolentiam artificis gratificans. Inde 

 tantx rei novitas per totum effunditur orbem, & plura alia confinguntur pcripicilla, fed 

 nullum illi contigit melius aut apcius priore, adeo uc dicasnon Artesfolum, fed ipfam 

 Naturam omnia conferre , ut magnis Principibus omnia infetviant. Hxc ille. Omnia 

 vero artis fecrcra.qua: ad ejus fabricam rite conficiendam requiruntur, quidifcupir, 

 apud eum legac cractacu fupra allegato , ubi & perfpicillorum exaftam tradit confe- 

 ccionem. 



CistuljE quxdam Catoptric^, quadrarx, longicudine unciarum fex, al- 

 titudine & latitudine duarum,ex aflcrculis ligneis compofitx, uno lacerum longiorum 

 vitro dotantur, per quod Iux ad inceriora diffunditur. In extcemitatum altera , parce 

 elaciorefforamen confpicicur quadraium,pamun,per quod interioracontemplati licet: 

 In ipfa cavitate varix iunt ftatuz juvenum, virginum, imagines leftorum, graminum, 

 aqux, aliocumque colocibus elegantec diftinctorum. Qux ubi pec quadcatum fora- 

 men alpexeris, ttiplicata app.irent omnia, atque illorum quxdam longiffime remota, 

 ipecraculo jucundo & pulchro. 



De his aliifque fimilibus confule Athanafii Kircfceri arcem magnam Lucis & Umbrx, 

 lib. 10. part. $. 



Thermoscopium, quod Crafeologon vocare foleo , conftat ligno oblonoo ,. 

 quadrato, trium pcdum altitudine, unciarum trium latitudine, tenentc vitrum abbo- 

 ium, quod collum habet longiflimum.nonampliuspenna- anferina,longitudinep°edum 

 duorum , terminatum in almd globofum corpus , qtiod ligni cavitate tegitur. Huic 

 vitromeftliquorquidam fpirituolus viridis, qui, pro ratione temperici aeris, afcendir 

 modo, modo dekendic. Urgente frigore afcendit , urgente calore defcendit , unde 

 aens tempenem exatte dcmonftrac. Supecficies ligni, qua vitcum fpeftat, charta te- 

 gitur, lineis atramento fignatis cettos tempenei gradus oftentans. Superior pars sradus 

 rngoris fignat, media temperiei, infima caloris. De infigni hujus inftrumenti uiu lege 

 Athanauum Kirckerum lib. 3. Magnetis de catena Magnctica cap. 2. 



Smicroscohbm tubulus eft lenticulari vitro, p°ollicis faltem longitudinc , totus 

 quidem ex vitro, fed exterius ebore fuffultus, ita ur, columnulis nixus , per fencftellas 

 quafi luccm admittac. Lens vero cochlea eburnea cmgicuc , ut auferri & pro lubicu 

 aperiri inftrumenrum poffic, ubi ob)ectum ei mdendum. Totum corpus ex ebore & 

 vicroconftar. Aperto inftrumento resminura examinanda vitro inditur, atque claufo 

 eodem, per operculi lentem contemplanda, tam exaite dilccrnitur, ut mirum fit 

 Pedtculus autpulexmagnitudine magnx mufcx appatet, ac diftincte pedcs hamatos, 



Zz j inteftinav 



