iofj VERZAMELING van UïTHEEMSCME 



„ zien of Vermogen voorfchryven. Zy beweeren, dat dezelve het kragtigfïe Mid* 

 „ del is voor alle Zwakheden, welke uit een fterke vermoeijing zo wel van 't Lig^ 

 „ haam als van den Geeft , ontftaan : dat dezelve de Slymige Vogten verdeelt en 

 „ wegvoert, de Longkwaaien en het ZydeWee geneeft , het braaken doetbedaaren, 

 „ de Maag verfterkt , de Etensluft opwekt, de Dampen verdryft, de Borft kragten 

 „ geeft en een Geneesmiddel is voor den korten en zwakken Adem; vermeerderen- 

 „ de de Levens-Geeften, de Duizeling en duifterheid der Oogen wegneemende en 

 „ het Leven verlangende tot eenen hoogen Ouderdom ". 



„ Men kan onmooglyk denken, vervolgt de Pater, dat deeze Wortel by de Chi- 

 „ neezen en Tarters in zo groote waarde zoude zyn, indien hy niet beftendig een 

 „ zo goede werking had. De gezonde bedienen zig dikwils tot Verfteiking en Moed- 

 „ geeving daar van , en ik ben van Gevoelen , dat dezelve in handen van een Euro- 

 „ peaan, die de Apothekers-Konft verftond, een voortrefTelyk Geneesmiddel wor- 

 „ den zou, wanneer men flegts daar van zo veel Voorraad had, als tot de noodigë 

 „ Proeven mogt worden vereischt, om deszelfs Natuur en Eigenfchap Scheikundig te 

 „ kunnen onderzoeken, en den Wortel, daar die dienftig mogt zyn, in behoorlyké 

 „ veelheid te kunnen gebruiken, 't Is zeker, dat dezelve het Bloed verdunt, de be- 

 „ weeging daar van vermeerdert, verwarmende is , de Uitdamping bevordert en op 

 „ een aanmerkelyke wyze verfterkt. " 



„ Na dat ik den Wortel had afgetekend , zegt hy verder, Zo voelde ik myn Pols, 

 „ en vervolgens nam ik de helft van den Wortel raauw en niet geprepareerd in. Een 

 „ Uur daar na bevond ik, dat myn Pols voller en fterker ware; ik had Appetyt, was 

 „ veel friiïcher en fterker, en de arbeid viel my veel ligter dan te vooren. VierDa- 

 „ gen daarna was ik zo mat en vermoeid, dat ik naauwlyks te Paard kon zitten, en, 

 „ toen zulks een Mandaryn , die by ons was , vernam, gaf hy my een deezer Wor- 

 „ telen. Ik iloeg op ftaande voet de helft daarvan binnen, en na verloop van een 

 „ Uur was myne vermoeidheid geheel over. Sedert heb ik my dikwils daar van be- 

 „ diend, en altoos de zelfde uitwerking ondervonden." Zo ver gaat het Berigt van 

 den Pater Jefuiet. 



De Plant heeft een dunnen regten Steel, en wordt ongevaar tien Duimen hoog* 

 Boven komen uit den Steel drie kleinere Steekjes, van drie of vier Duimen lang, en 

 aan \ end van ieder derzelven vy f fraai gekartelde Bladen, op korte Steelen. Boven 

 groeit uit den Steel een andere die korter is, Loodregt, en op deezen ïïaat een ronde 

 Tros van roode Beflèn, wier Steelen zig naar alle kanten uitbreiden, zig vertoonen- 

 de als de Straalen van een Zon. Deeze Beflèn zyn verdubbeld, en ieder bevat twee 

 platte ronde Zaaden , die met een dun Vlies bedekt zyn. De Bloemen zyn Zeer 

 klein, beftaande uit vyf ronde witte Blaadjes; zy hebben ook vyf Meeldraadjes en 

 komen uit een Kelk die in vyven is verdeeld. De Wortel is wit, drie of viermaal zo 

 dik als de Steel, en loopt aan 't End Ipits toe. Deszelfs langte ftrekt gemeenlyk toe 

 drie Duimen, meer of min, en dikwils verdeelt zy zig in twee of drie Takken. 



PLAAT CXIIL 



De Javanifche Haas (113). 



Deeze was byna zo groot als onze Haazen gewoonlyk zyn , doch bekleed met 

 roodagtig bruin Haair. De Kop was klein naar het Lyf te rekenen ; de Oogen hadt 

 hy, daarentegen, groot en fterk uitpuilende. De Ooren geleeken naar die der Kat- 

 ten, 



(113) Lepus Javenfis,CATESB. Car. III. T. 18. Mus Nat. XII. Gen. 24. Sp. 3. Syjl. Nat. X. Gen. 26. Sp. 2. 

 Cauda abbreviata, Palmis tetradaftylis, Plantis tridac- Konyn van Java, Nat. Hiji. I. D. II. Stuk,bladz. 446. 

 tylis, Abdomine albo. Mus Leporinus, Linn. Syjl. 



