117 



de geheele hoeveelheid warmte, welke bij de verbinding van 

 de ingeademde zuurstof niet koolstof vrij wordt, zon indien zij 

 in de longen ontwikkeld werd, de temperatuur dezer organen 

 slechts een klein gedeelte van een graad kunnen verhoogen. 

 Dit is gemakkelijk aan te toonen. 



«Volgens de onderzoekingen van Andral en Gavarret be- 

 draagt de geheele hoeveelheid koolstof, welke door een mensch 

 in den vorm van koolzuur per uur uitgeademd wordt, niet 

 meer dan 10 a 12 gram, dat is 0.167 a 0.200 gram per mi- 

 nuut. Indien men aanneemt, dat de stoffen welke de uitge- 

 ademde koolstof afgegeven hebben, ongeveer dezelfde hoeveel- 

 heid warmte ontwikkeld hebben als zuivere koolstof (wat niet 

 ver van de waarheid verwijderd is) zou deze warmte in staat 

 zijn 1.5 a 1.6 kilogram water 1° C. per minuut in tempera- 

 tuur te doen rijzen. Veronderstelt men, dat er zestien in- 

 ademingen per minuut plaats hebben, dan wordt bij iedere 

 van deze eene hoeveelheid warmte ontwikkeld in staat om 

 hoogsten 100 gram water 1° in temperatuur te doen rijzen, 

 Deze hoeveelheid warmte verdeeld over de geheele massa dei- 

 longen (2.0 a 2.5 kilogram) zou bij iedere ademhaling de tempe- 

 ratuur er van slechts een klein gedeelte van een graad (een 

 twintigste a een vijf- en twintigste van een graad) kunnen 

 doen toenemen. Het voortdurend door de vaten stroomende 

 bloed, tusschen twee inademingen ongeveer 500 a 400 gram 

 bedragende, en de omliggende lichaamsdeelen zouden deze 

 warmte opnemen naarmate zij ontwikkeld werd, en dus ver- 

 hinderen dat hare werking zich ophoopte. 



»Het blijkt dus, dat de werking van de zuurstof op de ver- 

 brandbare bestanddeelen van het dierlijk organismus, zelfs in- 

 dien zij alleen in de longen haren zetel had, — hetgeen niet 

 het geval is, — slechts nioeielijk waarneembare veranderingen 

 in dat gedeelte van het lichaam zoude teweegbrengen. De ge- 

 volgtrekkingen van Lagrange waren echter overeenkomstig het- 

 geen werkelijk plaats grijpt, niettegenstaande de gronden waar- 

 van hij uitging, onjuist waren: maar het is niet het eenige 



