164 



ëene personele fout, die verschilt bij de instelling van eene verdeelstreep 

 boven het midden en beneden het midden van het veld, doch die voor bei- 

 den constant blijft gedurende de zes metingen, die achter elkander plaats 

 vonden. De grootste afwijking werd gevonden in de eerste reeks; waar 

 den 29 November voor mikroskoop IV gevonden werd 600^,75 — 600' en 

 den 24 December 602 d ,7 == 600'. 

 Voor de eerste reeks werd gevonden: 



waarschijnlijke fout van eene enkele waarneming ± 1',63 



1,63 

 dus theoretisch van het midden uit zes waarnemingen ± — ~ x= ± 0",67 



terwijl door vergelijking met de middens gevonden werd ± 0",74. 



Voor de tweede reeks vond ik daarentegen : 



waarschijnlijke fout van eene enkele waarneming. ± 1'.26 



derhalve van een midden uit 6 waarnemingen ± ,52 



terwijl de vergelijking met de middens gaf: ± ,59. 



Het geringe verschil tusschen de beide laatste getallen, en evenzoo tusschen 

 de overeenkomstige van de eerste reeks, toont genoegzaam aan, dat geene 

 merkbare onregelmatigheden in de verdeeling van den cirkel bestaan. 



Het vergelijkend onderzoek tusschen de beide reeksen gaf nog tot andere 

 niet onbelangrijke gevolgtrekkingen aanleiding. 



Zoo was in het veld eene dubbele middendraad gespannen, en aan beide 

 draden werden de doorgangen waargenomen. Beide waarnemingen werden 

 steeds afzonderlijk herleid en daardoor kon uit eiken doorgang de afstand 

 der draden afgeleid werden. 



Door al de waarden voor dezen afstand gevonden, met haar arithmetisch 

 midden te vergelijken, kon de w. fout van eiken afstand, en door deeling 

 met 1/2, de w. f. van eiken doorgang (Fadenantritt) bepaald worden. 



Terwijl nu de eerste reeks voor de w. fout van de waarneming van den 

 doorgang aan een draad gaf ± 0"53, werd bij de tweede reeks gevonden 

 ± 0",90. Ik kan dit verschil alleen toeschrijven aan de omstandigheid dat 

 de spinragdraden wellicht bij de tweede reeks meer aangegroeid waren dan 

 bij de eerste reeks; zoodat dan door cijfers de wenschelijkheid aangetoond 

 zou worden, hoewel de draden zich met een fijn penseel of eene uitgeplozene 

 katoendraad, zeer goed van de aangroeiende schimmeldraden, laten zuiveren, 

 voor fijne waarnemingen liever nieuwe draden in te zetten. 



Eene tweede opmerking gaf het onderzoek naar de w. fout eener instel- 

 ling en aflezing der mikroskopen. Voor deze vond ik, door vergelijking der 

 beide aflezingen derzelfde streep uit de eerste reeks: 



Mikroskoop III. Mikroskoop IV. 

 ± r,07. ± 0,97. 



Bij de tweede reeks echter was elke verdeelstreep slechts ééns ingesteld, 

 en daarom kon deze wijze van onderzoek niet gevolgd worden. De telkens 



