174 



Aan pogingen, om deze twee voorwaarden van verbetering 

 te vervullen, heb ik in de laatste maanden met mijne assis- 

 tenten veel arbeid besteed. Daarbij is de overtuiging gewon- 

 nen dat zoodanige verbeteringen in de bepaling der uitzettings- 

 coëfïicenten van vloeistoffen aan te brengen zijn, gelijk ik later 

 elders hoop aan te toonen, en het is alleen aan de kortheid 

 van den mij gegeven tijd te wijten, dat geene resultaten ver- 

 kregen zijn, die aan het tegenwoordige doel dienstbaar konden 

 worden gemaakt. 



Ik heb mij dus tot de gegevens van Mendelejeff moeten be- 

 palen, waardoor trouwens aan de eischen der practijk op meer 

 dan genoegzame wijze kan worden voldaan. 



Uit zijne resultaten, met inbegrip van die van Gilpin, heeft 

 Mendelejeff, eene overigens hoogst uitvoerige formule afgeleid 

 voor de wijze waarop het soortgelijk gewicht bij verschillende 

 temperaturen (S\) met die temperatuur en het gewichtspro- 

 cent gehalte (p.) verandert. Van deze formule, die alleen in 

 de russische verhandeling wordt aangetroffen, waar de bereke- 

 ningswijze ook uitvoerig wordt medegedeeld, wordt als bijlage 

 een afschrift door mij gegeven. Het is deze formule, waarvan 

 ik mij bediend heb, om de densiteiten bij 10, 15, 20, 25, 30 

 en 40° te berekenen van alcoholen van 5, 10, 15, 20. . . .100 

 procent gewichtsgehalte, welke densiteiten daarop tot inzin- 

 kingen op den vochtweger zijn herleid, terwijl de gewichts- 

 procenten tot volumeprocenten zijn omgerekend, met inacht- 

 neming van het volumen , dat aan het alcoholmengsel op die 

 temperatuur toekomt. 



Een groote vlak geslepen lithographische steen was inmid- 

 dels aan het Topographisch Bureau van het Ministerie van Oor- 

 log over eene oppervlakte van circa een D meter met stelsels 

 van elkander rechthoekig snijdende lijnen bedekt, zoodat ge- 

 lijke vierhoeken ontstonden van iets meer dan 1 D millimeter 

 oppervlakte. Deze lijnen werden als ordinaten en abscissen 

 gebruikt voor de inzinkingen en de daarbij behoorende alcohol- 

 gehalten. Na aanbrenging der berekende punten werd door 



