189 



Wanneer men het ijzeroxyde eens geheel buiten beschouwing 

 laat en alzoo zich den steen slechts zamengesteld denkl uit de 

 gevonden hoeveelheden kiezelzuur, ijzeroxyde en water, dan 

 verkrijgt men bij berekening op 100 deelen eene verhouding 

 die slechts weinig verschilt met de bestanddeelen van Porce- 

 leinaarde [kaolin], dat tot formule heelt 5 Al 2 3 , 4 Si 3 

 + 6 Hü. Ter vergelijking stellen we de procentische zamen- 

 stellingen hier naast elkander: 



Onderzochte steen Kaolin. 



Si 3 45.705 °/ c . 46.332 °/ 



Al 2 3 39.524 °/o 39.768 % 



H O 14.775 °/ 13.900 °/ 



Totaal. .- 100.000. Totaal. . 100.000. 

 Nog beter komt de overeenkomst uit als wij aannemen, dat 

 het hoogere watergehalte afkomstig is van het bijgemengde 

 ijzeroxyde en daarom alleen de verhouding van kiezelzuur en 

 aluinaarde in beide vergelijken; wij hebben dan: 



Onderzochte steen kaolin. 



Si 3 53.625 % 55.812 % 



AL, 3 46.575 °/ 46.188 °/ 



Wij kunnen dus onzen steen eene mei ijzeroxyde bedeelde 

 porceleinaarde of goede pottebakkersaarde noemen. Als zooda- 

 nig is de keunis der verspreiding wel van eenig belang. 



Uil het onderzoek naar de zamenstelling is dus gebleken, 

 (Uil de si een als voedingsmiddel noch als geneesmiddel eenige 

 waarde heeft. Voor de industrie kan ze intusschen tot het 

 vervaardigen van aardewerk dienstbaar zijn. Het is mij echter 

 niet bekend, dat ze daartoe op Sumatra al gebezigd wordt. 



Batavia. Maart 1874. 



