391 



javanica sa Laktenas-cLERODEiXDRON lnerme, Gramineën, Gypera- 

 ceën enz. 



De Gawangpalm : Gorypha Gebanga — op Java Gebang 

 is naast de Lontar en Kalapa, wel de nuttigste Palmboom op 

 Timor en komt zoo menigvuldig voor, dat soms geheele bos- 

 schen van nog jonge boomen, van al hunne bladeren worden 

 ontdaan, welke na verdroogd te zijn, worden verbrand, 

 om daartusschen djagong of padi te planten , waardoor 

 de Gawang niet afsterft, daar het vuur aan den ruwen, met 

 de bladscheden bedekten stam, geen nadeel doet, zoodat zich 

 spoedig weder nieuwe bladeren ontwikkelen. Deze jonge bla- 

 deren — pohloh — en die van zoovele andere duizenden, die men 

 slechts voor het kappen heeft, zouden eene uitmuntende pa- 

 pierstof opleveren; zoo men die bladeren slechts van hunne 

 lidi's — houtachtige ribben — ontdeed , zouden ze gemakkelijk 

 zamengeperst kunnen worden , om bij de verzending naar Eu- 

 ropa geen te groot volume te beslaan ; welligt zou men ook de 

 nog ongeopende bladeren — hoedanigen hier bedoeld worden — 

 in hun geheel kunnen drogen en zoo stevig verpakt, kunnen 

 verzenden. Op Java waar deze hoorn in sommige moerassige 

 streken ook , doch niet overvloedig voorkomt , worden de bla 

 deren en bladstengen almede benuttigd, zoo tot het inpakken 

 van suiker in de krandjang's, als de jonge bladen tot het be- 

 reiden van touwwerk, zeilen voor prauwen, matten, enz. en 

 bekend onder den naam van Agalgaren. 



De Gawang wordt nooit aangeplant, maar vermenigvuldigt 

 zich zoo gemakkelijk dat dit ook onnoodig schijnt en toch zijn 

 er vele streken, waar ze niet voorkomen en met gemak kon- 

 den geplant worden. Deze hoorn draagt slechts eenmaal vruch- 

 ten in zijne kroon, waarna hij afsterft, doch het getal dier 

 vruchten bedraagt duizenden, die rijp geworden afvallen, be- 

 halve die welke vooraf door de wilde duiven. Pergam en 

 Poenai, genuttigd zijn , welke de harde ronde pitten, ter grootte 

 van een geweerkogel, niet verteren, maar overal weder uit- 

 werpen , waar ze onder gunstige omstandigheden ontkiemen 

 en tot boomen opgroeien; maar de meeste vruchten vallen af 



