592 



en verspreiden zich in den omtrek van den moederboom, waar 

 zij in den regentijd ontkiemen en met hare kiem in de aarde 

 dringen, waaruit men dan een volgend jaar de eerste bladeren 

 ziet te voorschijn komen. 



Waar geene genoegzame Lontar-boomen , voor de bereiding 

 van suiker voorkomen, tapt men ook wel eens toewak uit den 

 Gawangboom, waartoe men een gat in den stam boort, waarin 

 een goed sluitende bamboepijp, in schuine neergaande richting 

 bevestigd wordt, waardoor het sap uit het merg druipt, doch 

 de boom sterft daarna spoedig; ook is dit sap van mindere 

 kwaliteit als dat van den Lontarboom en zou het gebruik daar- 

 van zelfs schadelijk voor de gezondheid zijn ; men kan er even- 

 wel ook suiker van koken. 



De rijpe boomen — dat is voor dat ze gaan bloeien — wor- 

 den even als bij den sagoeboom gekapt om er ook eene min- 

 dere soort sagoe uit te bereiden, dan wel aan mooten gekapt 

 en gespleten, om tot voedsel der varkens te dienen. 



Van de jonge bladstengen wordt, nadat ze week geklopt 

 zijn , eene grove harde touwsoort vervaardigd : talie fijpa. De 

 oudere bladstengen — behbah — worden gespleten en voor 

 paggers, dakribben enz. gebezigd: de oudere bladeren worden 

 ook gespleten en tot dakbedekking als atap gebruikt, als ze 

 al te oud zijn worden ze echter te broos. Van de jonge nog 

 niet ontplooide bladeren — Pohloh — wordt een zeer goed 

 touw vervaardigd — talie hijknak of Agalgaren. De bereiding 

 dezer bladeren geschiedt volgenderwijs, ze worden van de hout- 

 achtige ribben — lidi — ontdaan en over-langs in tweeën ver- 

 deeld, daarna tusschen een veerkrachtige bamboe doorgetrok- 

 ken — afwisselend het eene en het andere einde in de hand 

 houdende, waardoor het blad, waarvan de onder- en boven-op- 

 pervlakte uit verschillende bestanddeelen of lagen bestaat . die 

 twee lagen los laat, zoodat ze, nadat men ze vooraf nog eens 

 tusschen de vingers heeft laten doorgaan , gemakkelijk kunnen 

 gescheiden worden : de eene laag : de bovenzijde bevat geen 

 vezelstof en wordt weg geworpen — voor papierstof zou ze 



