58 



Observatio. Hacc species verus inter Cycadeas Proteus dici meretur, mira fonnae variabilitate in- 

 sio-nis, quorum nexus vix nisi diligenti complurium speciminum comparatione intelligitur. Mihi felix 

 haec occasio oblata est, et jam olim hanc rem fusius exposui (Tijdschr. v. Natuurl. Geschied. en Phy- 

 siolo«: Tom. VI. p. 90. Annal. d. sc. naturell. nouv. serie Tom. X. p. 367. Otto et Dietr. villgem. Gar- 

 tenzeitung 1838. N°. 41). 



Vix duo hujus planlae specimina inveniuntur quibus caudicum, frondium ac foliolorum similis om- 

 nino forma est. Formae lusus ideo varietatum nomine insignire non valemus, sed praecipui tantum- 

 modo describendi sunt, tauquam varii lusus formae typicae. Hinc facile intelligas, characteres et adum- 

 brationes nunquam omni rafione posse quadrare in quodvis specimen. 



A. ENCEPHALARTOS HORRIDUS, Genuinus. 



E. Caudice non raro lanuginoso, frondibus apice recurvis, glaucis (nascentibus) aut viridibus, fo- 

 liolis plerumque margine inferiore bi-aut tri-dentato-cuspidatis, squarrosis, apice elongatis. 



Svn. Zamia horrida Jacquin Fragm. hotan. Tom. I. p. 27. pro maxima parte. Auctt. plurr. 



Encephalartos horridus Lehhann Pugill. VI. p. 14. Encephalartos horridus genuinus noh. in Otto et Dietr. 

 Allgem. Gartenz. 1838. N u . 41. p. 367. Ann. d. se. natur. 2. serie. Botaniaue. Tom. X. p. 367. Tijdschr. v. 

 Natuurl. Geschied. en Physiol. Tom. VI. p. 100. 



Icoir. jAcoura 1. c. Tab. 27 et 28. — Tab. nostra I. fijj. u*. (putamen), II. fig./*, h*,j. (coni et gemma). 



Hekbab. Willdenow. N°. 18539, specimen ex ipso Horto Schoenhrunnensi cum Willdenowio communicatum , 

 et itaque authenticum. 



Forma caudicum variat; sunt cylindracei vel ovati; squamae glabrae vel aliquando tomento griseo- 

 brunneo tectae, quadrangulares, rhomhiformes. Variat etiam longitudo frondium inter f — lf metra, 

 sunt plerumque apice extrorsum recurvatae ; foliola inferiora sunt minuta, plerumque integra, lanceo- 

 Jata, in spinam acuminata; sequentia unum aut duos dentes ad marginem inferiorem habent; mox sunt 

 potius bifida. Horum dentium magnitudo, directio, et imprimis apicis longitudo valdopere variant. 

 Specimen Herb. Willdemowii foliola habet media 14 centim. longa, plerumque bidentata, sed alia 

 etiam foliola in modum sequentium formarum. 



Pars frondis spontaneae superior in Herbar. Lehmamiti foliolis brevibus, rigidis, uni-vel bi-lobato- 

 dentatis, sqarrosis, glaucis insignis est. Cultae ex ejusdem Herbario foliola multo longiora ct angustiora 

 obferunt. 



B. ENCEPHALARTOS HORRIDUS, Hallianus. 



E. Caudice frondibusque ut in forma praecedente, foliolis saepe etiam margine superiore breviter 

 unidentatis. 



Syn. Zamia horrida Jacquin. 1. c. quoad quaedam foliola. 



Encephalartos horridus Lebm. Encephalartos van Hallii Veiese in Tijdschr. v. Nat. Gesch. en Phijs. IV. p. 422. 

 Encephalartos horridus HaUianus noh. in Otto et Dietr. AUg. Gartenz. 1838. p. 326. Annal. d. sc. natur. 

 2. serie Tom. X. p. 367. Tijdschr. v. Nat. Gesch. en Physiol. Tom. VI. p. 100—102. 



Icon. Tijdschrift v. Nat. Gesch. et Physiol. Tom. IV. Tab. X. Tom. VI. Tab. III. frondem referens , qua" variae 

 formae coniunguntur. — Huc referri posset etiam specimen Herhar. Willdenowii, foliolum gerens margine 

 superiore unidentatum. 



Obsebvatio. Cl. Vriese frondem Zamiae horridae, in calido Horti Groningani caldario cultae et 

 compagis idcirco mollioris, accepit, in qua quaedam foliola in margine superiore dentem obferebant. 



