124 



volkomen dezelfde is, en, voor zoover bekend, alleen in deze 

 beide produkten , welke zoo algemeen onder alle beschaafde 

 volkeren als dagelijksche drank zijn aangenomen, wordt aan- 

 getroffen. Ik zou te wijdloopig worden, indien ik nu uwer 

 excellentie uit een zetten wilde, hoc ik door deze ontdekking 

 op het denkbeeld ben gebragt, dat hetzelfde werkzame beginsel, 

 men moge het coffeïne of theïne noemen, ook in de bladeren 

 van den koffijboom aanwezig kan zijn, zoo als zulks door de 

 gemaakte proefnemingen buiten allen twijfel is gesteld. Alleen 

 moeten deze proefnemingen, gelijk ik boven reeds aanmerkte, 

 uit hoofde van de moeijelijkheid, om mij eene genoegzame hoe- 

 veelheid koffijbladeren uit onze warme kasten aan te schaffen, 

 nog als te ontoereikend beschouwd worden , om reeds nu da- 

 delijk met zekerheid te bepalen, dat de thee, uit de bladeren 

 van den koffijboom bereid, in alle opzigten voor den handel 

 geschikt zal zijn. Dit moet door herhaalde, en vooral op eene 

 grootc schaal aangestelde proefnemingen nog nader worden be- 

 vestigd. Men mag evenwel uit de daadzaak , dat hetzelfde 

 werkzame beginsel in de bladeren van den koffijboom , even 

 als in die van de theeplant vervat is, a priori eene gunstige 

 gevolgtrekking opmaken, ofschoon het niet te ontkennen valt, 

 dat de bereiding van beide planten vermoedelijk zekere wijzi- 

 gingen zal dienen te ondergaan, zoo als zelfs reeds het geval 

 is met de verschillende soorten van thee, die in China van 

 hetzelfde gewas gewonnen worden. 



Door al het gezegde geloof ik de bevreemding , die het door 

 mij aangevoerde noodwendig bij uwe excellentie verwekken 

 moest, eenigermate te hebben weggenomen, terwijl daaren- 

 boven nog andere , meer of min algemeen op Java bekende 

 daadzaken, strekken kunnen, om mijne vooronderstelling, dat de 

 bladeren van den koffijboom ter bereiding van eene voor den 

 handel geschikte theesoort kunnen dienen , te bevestigen , en 

 daarom verdient hier kortelijk te worden aangestipt: 



1°. Dat de geringere klassen der Javanen algemeen de bla- 

 deren van den koffijboom, even als wij de thee, tot drank 

 gebruiken, en men niet kan vooronderstellen, dat zij daai 



