817 



lijk, en nog veel moeijelijker is het, om dien ongemerkt aan 

 den man te brengen: meestal komen zulke ontvreemdingen aan 

 den dag. Tijdens mijn verblijf in Koesan was er eene derge- 

 lijke zaak hangende: een diamant van 30 karaten was voor 

 een paar jaren door eenen Banjarmasinschen opkooper op het 

 grondgebied van den pangerang van Koesan ingekocht en op 

 Java voor f 13,000, naar ik vermeen, verkocht; men had 

 toen den dader reeds gevat op Java, en de koopprijs was, 

 naar men mij zeide , in 's lands kas te Banjarmasin voorhan- 

 den, waar de pangerang hem toen ging ontvangen. Ik acht 

 deze wijze van pachtinning ook niet zoo onregtvaardig. Het 

 is toch in deze zaak anders gelegen, dan met landerijen, die 

 aan landbouwers verpacht worden; gewoonlijk wordt hiervan 

 in deze gewesten een gedeelte der opbrengst als schatting be- 

 taald, en al is dan een vastgestelde jaarlijksche huurprijs, bij 

 het mislukken van den oogst bezwaarlijker dan in een voordeelig 

 jaar, het behoort tot de zeldzaamheden, als meerdere jaren 

 achtereen het eerste geval plaats heeft, zoodat meestal een 

 slechte oogst door eenen ruimeren daaropvolgenden vergoed 

 wordt. Bij het diamantwasschen bestaat deze omstandigheid 

 niet, en ik geloof niet, dat één inboorling zich tot dit werk 

 zoude willen leenen, wanneer hij maandelijks daartoe zooveel 

 moest opbrengen, als zoude opwegen tegen de kans, om 

 soms eens een' steen van eene grootere waarde dan gewoonlijk 

 voorkomt te vinden, terwijl nu toch hij, wien dit geluk te 

 beurt valt, in zijne omstandigheden, daarvoor nog eene ruime 

 winst geniet. Dat het bedrag dezer schatting het eene jaar met 

 het andere zeer verschilt en niet te bepalen valt, ligt in den 

 aard der zaak; eene plaats is het ééne jaar zeer bezocht, om 

 soms het volgende, wanneer ze slechte resultaten heeft gege- 

 ven, geheel verlaten te zijn: — de eene werkman is gelukkig, 

 en werkt daardoor met onvermoeiden ijver, de andere loopt 

 het tegen en het werk verdriet hem: genoegzame redenen om 

 met het wisselvallig aantreffen van groote diamanten , dit be- 

 drag ook zeer wisselvallig te maken. 



Het kan wel niet bevreemden, dat de bijgeloovige inwoners 

 III. 26 



