saó: 



G2 



fouten niet zoo aanmerkelijk zullen zijn. Een inboorling in deze 

 gewesten weet veelal beter, dan de Europesche landbewoner , 

 waar hij zich bevindt op den weg, d. i. in welke rigtingen hij 

 verschillende bekende punten van zich heeft. Hiervan had ik 

 een duidelijk bewijs, toen ik mij op den GoenongTadjam (de 

 hoogste van Billiton's bergen) bevond. Op den top van dien, 

 geheel met hooge boomen begroeiden berg gekomen, was het 

 zoo dampig, dat ik niets van beneden kon waarnemen. Ik nam 

 een der oudsten uit het gevolg bij mij , en liet mij met de hand 

 eenige bekende plaatsen aanwijzen , welke rigtingen ik op het 

 kompas aflas en opteekende. Na een uur vertoevens werd het 

 helderder: ik beklom toen, met kompas en verrekijker gewa- 

 pend, een der hoogste boomen tot op 40 a 50 voeten hoogte 

 en had een ruim uitzigt; ik peilde aldaar weder dezelfde pun- 

 ten , en was verwonderd over de groote overeenkomst met 

 de vorige peilingen. 



Alzoo liet ik mij over do geheele reis, in elke kampong 

 waar ik aankwam, eenige bekende punten door de oudsten 

 met de hand aanwijzen, uit welke peilingen ik, die, welke niet 

 overeenkwamen verwerpende, een kaartje der binnenlanden 

 heb opgemaakt. 



De afstanden heb ik op deze wijze bepaald, dat ik, bij elke 

 kampong waar ik aankwam, ofwel, op elk punt waar ik peilde, 

 den oppasser en de beide Chinezen (de inwoners van Billiton 

 kennen toch geene maat voor tijd of afstanden) afvroeg, hoeveel 

 palen, sedert eene vorige plaats volgens hunne meening afge- 

 legd waren. Deze gevoelens vergeleek ik met den verloopen' 

 tijd, rekenende in elk uur, wegens de slechte wegen, slechts 2V 2 

 paal gemaakt te hebben. Hoe gebrekkig deze wijze van me- 

 ten was zal men bevroeden, als men nagaat, dat door het 

 kronkelen der wegen , soms 2 a 3 palen afgelegden weg , één 

 paal vol d' oiseau zullen voorstellen. 



In dit rapport zal ik alle peilingen, wanneer zij tot niets 

 als tot het zamenstellen van het kaartje gediend hebben, on- 

 vermeld laten. 



