293 



gen en vertelsels berust. Niemand zal dus het hier verhandelde 

 als een bewijs, dat er tinerts op Billiton gevonden wordt, durven 

 beschouwen, daar men dan met hetzelfde regt ieder, die zoo iets 

 bevestigend zegt, omdat hij het anderen heeft hooren vertellen, 

 als een bewijs te meer voor de stelling zou kunnen bijhalen. 



Het kan alzoo niet onbelangrijk zijn, hetgeen in boven- 

 genoemde nota over Billitonschen tinerts en tin gehandeld wordt, 

 mede te deelen. De verschillende zinsneden zal ik alzoo over 

 dit onderwerp hier verzamelen, als: 



„De hoeveelheden tin en ijzer, welke het eiland Billiton op- 

 ,, levert of zou kunnen opleveren, zijn niet bekend; evenmin is 

 „bekend de wijze, waarop daarvan de bewerking en betaling 

 „geschiedt. Er schijnt echter van deze produkten geene ver- 

 „pligte leverantie aan den sulthan van Palembang te hebben 

 „bestaan;" (hierop zal ik nader terug komen): „alleen van het 

 „ijzer, in kleine schuitjes of tot spijkers geslagen , heb ik eene 

 „kleine hoeveelheid bij wijze van geschenk of hommage zien 

 „aanbrengen. De ingezetenen van Billiton verkochten het ijzer 

 „gewoonlijk tegen 5 Sp. matten de pikol : even zoo zal het 

 „ waarschijnlijk met het tin gelegen zijn , doch welke prijs daar- 

 „voor verkregen wordt is mij onbekend." 



Deze laatste zinsnede, hoe bevreemdend ook, geeft toch 

 wel eenig licht: werden toch tin en ijzer beiden bewerkt en 

 van Billiton uitgevoerd, waarom zoude men alleen van het 

 ijzer, — en het schijnt vrij zeker bewezen, dat dit sedert jaren 

 bewerkt wordt, — den prijs kennen? — 



Verder bestaat er eene missive van den kapitein, civielen en 

 militairen kommandant van Billiton, Mottk, aan den raad van 

 Indië Muintinghk gerigt, dd. 5 November 1822, welke de vol- 

 gende zinsneden, letterlijk overgenomen, bevat: 



„On me conseil de la (dix pas de Tanjong Tamelam) met- 

 „tre un poste a" cause qu'il y a beaucoup de Tétain, mais 

 „Ton me dit dans tous les cas si on va la que Ton doit bien 

 „se fortifier a cause que c'est un passage des pirates et cette 

 „position sera malsaine é cause qu'il y a beaucoup de Tetain etc. 



„On m'a aussi dit que Tanjong Birom Mandi est une po- 



