314 



en kleine boonen in de onderzochte hoeveelheid , was daarvan 

 de oorzaak ; en bij deze was dan ook het onderscheid in soor- 

 telijk gewigt van de groote en kleine zeer aanmerkelijk. 



Er is eene niet te miskennen toenadering tot een gemid- 

 deld soortelijk gewigt, dat verschillend is voor de koffij der drie 

 residentiën, afgeleid uit dat der kleine boonen, die bij de on- 

 volkomen gedroogde in den regel meer bestendig van hoe- 

 danigheid zijn gebleven. 



De twee Malangsche soorten, van de bevolking, als beneden 

 alle vergelijking slecht bereid, heb ik hierbij buiten rekening 

 gelaten. 



De vraag, of dit verschil is toe te schrijven aan de struktuur 

 der nog groeijende koffij , en dus aan den invloed van het kli- 

 maat op de plant, dan wel aan dien invloed gedurende de be- 

 reiding der koffij, of ook aan de bereidingwijze zelve, deze 

 vraag heb ik getracht te beantwoorden , door versche roode koffij 

 uit Buitenzorg, op verschillende wijze en tot een verschillend 

 watergehalte door mij gedroogd, op het soortelijk gewigt te 

 onderzoeken (rie 2de Afdeeling.) 



Het is opmerkelijk, in verband hiermede , dat blijkens bladz. 

 501 ook het watergehalte voor de koffij der drie residen- 

 tiën eene verschillende grens heeft, en dat de koffij, van de 

 Preanger-Regentschappen zich door eene blaauwachtige tint ken- 

 merkt. Deze twee eigenaardigheden zijn ongetwijfeld het uit- 

 werksel van den invloed van het klimaat op de koffij, onder 

 bereiding zijnde. 



Het verschil tusschen het soortelijk gewigt van de groote en 

 kleine boonen, is in de koffij van ïjiseroepan veel grooter dan 

 in de drie andere Preanger soorten en tevens in omgekeerde 

 orde van twee daarvan. Zij is ook de meest gevlekte van de 

 vier. En toch ligt Tjiseroepan op veel geringere hoogte dan 

 Pengilingan. 



Ofschoon al de onderzochte koffijsoorten, op een na, zwaar- 

 der dan water waren, was toch bijna in alle eene zeer 

 verschillende hoeveelheid van drijvende boonen. Ik heb bevon- 

 den dat de verhouding, kort na de ontvangst, was als volgt: 



