622 



barometerstand 6,5 kub. C. nitrogenium, zoodat op 100 declen 

 van dit meel 0,973°/ stikstof bevat zijn. 



Verder bevatte het meel der bittere cassave 3,52°/ en dat der 

 zoete 4,075°/ o asch, dus het dubbele van het in het cassave- 

 meel van Java's bodem voorhandene. Het is duidelijk, dat dit 

 laatste geheel van den aard der gronden afhangt, waar de plant 

 wordt gekweekt; vele dergelijke verschillen in het aschgehalte 

 van dezelfde soorten van planten , zouden zulks kunnen staven. 

 Hoe schraler de grond, des te slechter het produkt dat er op 

 ontkiemen en leven moet. 



Wanneer ik mijn gevoelen, gegrond op de resultaten, welke 

 dit onderzoek heeft opgeleverd, mededeel, dan stem ik geheel 

 toe, dat het cassavemeel bij een misgewas der rijst voortreffe- 

 lijke diensten aan de bevolking zoude bewijzen. Bij genoegza- 

 men voorraad zoude althans van hongersnood geen denkbeeld 

 wezen, maar als er sprake is van volksvoedsel in de ware en 

 veelomvattende beteekenis, welke in dat woord opgesloten ligt, 

 dan zoude ik verre de voorkeur geven aan een gewas, welker 

 kultivering wat meerdere moeite en betere gronden dan de Ma- 

 nihot utilissima eischte. Zooals evenwel reeds is aangehaald zal 

 hierover later uitvoeriger worden gehandeld. 



Eindelijk neem ik de vrijheid op te merken, dat de heer 

 Teysmann groot nut zal kunnen stichten, wanneer hij wilde 

 voortgaan ook omtrent andere gewassen , ten deele reeds in zijn 

 stukje over de cassave genoemd, die inlichtingen en waarne- 

 mingen te geven en te doen , welke vooral betrekking hebben 

 op de kuituur, het min of meer in gebruik zijn bij de bevol- 

 king, de onkosten aan de kweeking verbonden enz., juist zoo- 

 als dat van de cassave geschied is. Alleen daardoor toch, dat 

 theorie en praktijk hand aan hand gaan, is het mogelijk, tot eene 

 gewenschte ontwikkeling van een zoo belangrijk vraagpunt, als 

 waarvan in dit stuk sprake is , te geraken. 



In eene der volgende afleveringen van dit tijdschrift hoop ik 

 een tweede onderzoek van een ander Javaansch voedsel mede 

 te deelen. 



Weltevreden, 29 Augustus 1852, 



