680 



waar de steenkolen aangetroffen worden nog wel herinnerde , 

 miste ik toch gevoelig iemand , die met de omstreken genoeg- 

 zaam bekend was , om mij omtrent de namen van bergen en 

 rivieren, de ligging der kampongs en den loop der vertakkingen 

 van de Soengei Batoe api (1) de noodige inlichtingen te geven. 

 Voorzeker meende de rijksbestierder door deze handelwijze te 

 beletten, dat ik met zijn land en zijne schatten nader bekend 

 zoude worden; maar hij kon hierdoor niet beletten, dat ik 

 toch mijn plan ten uitvoer bragt, alhoewel in mijne naspo- 

 ringen hierdoor wel bemoeijelijkt wordende. 



Het water sedert gisteren avond steeds vallende zijnde, wa- 

 ren heden op mijnen togt vele anders verborgen klippen en 

 zandbanken zigtbaar. De menigte aangespoelde boomstammen, 

 die zich in het midden der rivier vastgezet hebben vermeer- 

 derden de hinderpalen , reeds door de steenen daargesteld. 

 Wat deze steenen betreft , heb ik heden twee plaatsen op- 

 gemerkt, die voornamelijk voor afkomende praauwen gevaar- 

 lijk zijn, daar deze door den stroom medegesleept , noch zoo 

 gemakkelijk noch zoo spoedig als opvarende kunnen bestuurd 

 worden. De benedenste plaats heet met hare steenen Batoe 

 Bahalang (2). Ofschoon hier nabij den regteroever een goede 

 doorvaart is, maken de meer aan de andere zijde in de rivier gele- 

 gene rotsen deze gevaarlijk, doordat de sterke stroom, hier 

 nog door eene kronkeling vermeerderd, regt op ze aanloopt, 

 door ze gebroken wordt en daardoor tegen den regteroever 

 der rivier met geweld stuit. Afkomende praauwen kunnen dus 

 ligtelijk, wanneer de stuurman hier niet op voorbereid is, door 

 den stroom medegesleept en op de rotsen of tegen den oever 

 verbrijzeld worden. De andere door mij als gevaarlijk ver- 

 melde plaats , is even beneden Batoe Belian gelegen ; hier is 

 het een groot aantal over de geheele breedte der rivier verspreid 

 liggende kalkrotsen, tusschen welke de hevige stroom even zoo- 

 vele draaikolken alsmede even sterke stroomen in onderschei- 



(1) De naam der rivier is Riam-Kiwa. De naam van Soengei Batoe 

 api is aan haar zeer eigendunkelijk door de Europeanen gegeven. 



(2) Bahalang beteekent in de Bandjarsche taal „overdwars." 



