633 



nuten, toen de retort rood gloeijend was, ontwikkelden zich 

 witte dampen, tegelijk met eene opmerkelijk groote hoeveel- 

 heid teer. Deze dampen aangestoken zijnde, leverdeneene prach- 

 tige gasverlichting op, die 1 uur en 30 minuten aanhield. De 

 destillatie geëindigd zijnde, liet ik de geheele massa bekoe- 

 len en bevond, dat de overgeblevene koakes op de breuk 

 eene metaalachtige mat zilvere kleur hadden, dat in de best ge- 

 achte gezocht wordt. Zij zijn echter minder poreus dan gewoon- 

 lijk gewenscht wordt Misschien is de te naauwe ruimte in 

 welke het destiliatie-proces heeft plaatsgehad, en het vroeger 

 reeds opgemerkte opwerken , hiervan de oorzaak. Ook zijn 

 sommige stukken, als of zij aan de kanten gesmolten zijn ge- 

 weest, aan elkander gebakken, eene eigenschap die de koakes 

 der zoogenaamde „Sinterkohle" kenmerkt, welke koakes echter 

 zeer doelmatig in het gebruik zijn. Het valt alzoo niet te be- 

 twijfelen, dat uit de steenkolen van Batoe Belian eene koake , 

 die bij metallurgische processen goede diensten kan bewijzen, 

 verkregen kan worden. 



Voor ik dit berigt eindig, wil ik nog het volgende mededeelen, 

 hetgeen ik bij de bij mij in dienst zijnde Dajahs opmerkte, toen ik 

 aan het destilleren der steenkolen bezig was. Zij toch waren er 

 ijverig op uit om eenig afvloeijend teer te verzamelen of van mij 

 te verzoeken, en zeiden mij , dat dit eene groote overeenkomst 

 had met eene soort van aardolie, minjak tanah , die in hun land 

 wordt gevonden en die zij gebruiken als medicijn, zoowel in- als 

 uitwendig. Zij verhaalden mij, dat de inwoners van Amontai 

 (waar deze kampong ligt konden zij mij slecht aanduiden) dikwijls 

 met groote hoeveelheden dezer aardolie in kleine tonnen, elk van 2 

 gantangs inhoud, naar hun land komen, en deze voor f 1 l / 2 

 de gantang verkoopen. Deze olie is ongetwijfeld afkomstig 

 van aldaar gevonden wordende steenkolen, hetzij dat deze 

 lagen in brand staan, als wanneer de olie zich in door die zelfde 

 ontbranding in den grond ontstane gaten kan vergaderen , het- 

 zij dat zij ze aldaar uit steenkolen door destillatie weten te 

 bereiden. In allen gevalle toont het aanwezen van aardolie 

 op die plaats waarschijnlijk het niet ver verwijderd zijn van 

 steenkolen aan. 



