797 



ik acht het mij ten pligt, om door openbaarmaking mijner ge- 

 voelens en waarnemingen dienaangaande, bekend te maken, dat 

 het gesprokene niet op het in mijn verslag over Banka mede- 

 gedeelde kan berusten : ik acht het nuttig, dat dan toch éénmaal be- 

 kend worde, dat door proeven, zuivere redenering en verge- 

 gelijking met hetgeen op andere plaatsen geschiedt , bewezen 

 is, dat de uitsmelting van den tinerts, door de Chinezen op 

 Banka uitgevoerd , noch die nadeelen oplevert, noch voor die 

 verbeteringen vatbaar zoude zijn als, in Europa vooral, zoo 

 dikwijls aangevoerd wordt (1). 



De vermelding dezer omstandigheden heb ik gemeend te 

 moeten laten voorafgaan, om te kunnen verklaren, waarom dit 

 gedeelte van het in het begin van het jaar 1850 het gouver- 

 nement aangeboden verslag, eerst in het einde des jaars 1852 

 het licht ziet. 



De tinerts en het tin van Banka. 



De tinerts wordt op Banka, zooals op de meeste plaatsen waar 

 hij gevonden wordt, als deutoxijde aangetroffen. Het gewone 

 voorkomen in de alluviale gronden is fijn kristallijn, ofschoon 

 de meeste hoeken en ribben dezer kristallen op Banka , waar- 

 schijnlijk dóór de langdurige inwerking van het water, en 

 misschien door den grooten afgelegden afstand, tusschen de plaat- 

 sen waarvan de erts afkomstig en nedergelegd is, afgeslepen 

 zijn. 



De erts behoort in scheikundigen zin gesproken, tot die lig- 

 chamen, welke in water geheel onoplosbaar zijn, ofschoon wel- 

 eer op Banka geheerscht hebbende ziekten vrij ongegrond 



Utrecht op uit Indië toegezonden tinslakken verrigt. Is dit het geval, dan 

 zoude in de redevoering overdragtelijk en abusievelijk de hoeveelheid als 

 verloren beschouwd tin, door den hoogleeraar in de tinslakken aange- 

 toond, op den tinerts overgebragt zijn. Over dit punt nader op pag. 819. 

 (\) Welke voordeden het nieuw uitgevonden procédé van den hooglee- 

 raar Bleekrode te Delft zal opleveren, deze laten zich door mij, met dit 

 procédé onbekend zijnde, zelfs niet gissen. 



