800 



lijken (1), omdat men in een enkel afgeleverd schuitje tin een spoor 

 zwavel heeft kunnen aantoonen. Van 12 verschillende partijen 

 tin van den oogst van 1844 — 1845 is toch door dienzelfden ge- 

 leerde het tin bevonden geene zwavel te bevatten. 



Maar zonder alleen op deze proeven op de 12 verschillende 

 partijen ondernomen af te gaan, geloof ik stellig, dat wan- 

 neer het zeker ware dat indien er veel onzuiver tin van 

 Bankaschen oorsprong aan de markt gebragt werd, de be- 



(1) Om dit voorkomen van zwavel in het tin te beletten, heeft de hoog- 

 leeraar aangeraden om den erts met f. a J °/ van zijn gcwigt gewonen kalk 

 bij de smelting te vermengen. Op deze wijze zijn proeven op Banka genomen , 

 maar hebben groote tegenkanting van de zijde der Chinezen ondervonden; 

 want terwijl zij er het nut niet van inzagen, en daardoor ook al ongeneigd 

 waren om veranderingen in te voeren , hadden zij er volstrekt geen voor- 

 deel, maar wel nadeel bij. Behalve dat zij de inkoopskosten van den kalk , die 

 op elke distriktshoofdplaats thans zelden te verkrijgen is, maar ook de 

 transportkosten van de hoofdplaats van elk distrikt naar de smelthuizen 

 moeten betalen, — dat zij bij dezen overvoer verlies lijden , daar alles gedragen 

 moet worden , — dat zij den kalk onder den erts moeten mengen, — dat de ver- 

 kregen tra (slak) minder vloeibaar volgens de proeven op Banka genomen, en 

 bij bekoeling veel harder, moeijelijker te bewerken en uit te smelten is, en ook 

 in grootere hoeveelheid dan gewoonlijk bekomen wordt , — hebben de proef- 

 smeltingen met kalk zeer onvoldoende resultaten gegeven, daar dezelfde hoe- 

 veelheid erts en houtskolen , die bij de eenvoudige smelting 56 schuitjes 

 tin gemiddeld opleverde, na bijvoeging van kalk slechts 48 schuitjes afge- 

 worpen heeft, als het gemiddelde uit verscheidene proeven: alle deze be- 

 zwaren heb ik tijdens mijn verblijf op Banka èn van de administrateurs èn 

 van de Chinesche mijnhoofden vernomen. 



Welke de redenen kunnen zijn waarom, behalve de opgesomde bezwa- 

 ren, de tinerts met kalk gesmolten, minder tin oplevert dan gewoonlijk, 

 dit zal ik niet geheel uitmaken., maar meen het voornamelijk toe te moe- 

 ten schrijven aan de misschien mindere vloeibaarheid der verkregen slak, die 

 daardoor bij hare verwijdering meer tinbolletjes opgesloten houdt, hetgeen 

 steeds door de Chinezen zooveel mogelijk -vermeden wordt. Naar ons 

 bescheiden oordeel wordt dit punt niet toegelicht door de proef, door den 

 hoogleeraar verrigt, toen 5 gr. zuiver tinoxijde, met een weinig kalk ver- 

 mengd , herleid werden, waarbij echter ook nog eenverlies van 2>°/ Q geleden 

 werd. Ik geloof niet dat men ten dezen uit eene proef, op scheikundig 

 zuivere stoffen in het klein verrigt, tot hetgeen met het uitsmelten van den 

 tinerts op Banka plaats heeft, besluiten mag. 



