814 



Dat meten, dat wegen van den erts, dat wegen der tra, in 

 een woord de meerdere heerschende drukte verhindert de werk- 

 tuigelijke beweging der werkzame personen. 



Alzoo moet men op de gedane proefsmeltingen niet al te 

 zeker afgaan, en ze liever iets nadeeliger, dan de gewone 

 uitkomsten zijn, beschouwen. 



Bij mijn verblijf op Banka heb ik dan ook gemeend deze 

 proeven niet te behoeven, noch te moeten herhalen, niet alleen 

 omdat zij de mijnwerkers ontstemmen, en van kosten voor het 

 gouvernement vergezeld gaan , maar uit een 5tal procesverba- 

 len, van 90 nachten smeltens, welke smeltingen en wegingen met 

 de meeste naauwkeurigheid blijken nagegaan te zijn , wordt het 

 vraagstuk, altijd benaderend, even naauwkeurig opgelost, dan 

 dat er nog een 20 a 40tal nachten meer beproefd waren. Over- 

 al, bij elke mijn, in den erts van elke kollong, daar deze niet 

 altijd juist even schoon gewasschen is , zal verschil gevonden 

 worden, welke verschillen door een 50tal proeven, daar, door 

 de onderscheidene omstandigheden, de konstante fouten niet an- 

 ders dan door uiterst vele proeven wiskunstig te elimineren 

 zijn , al is elke proef van 20 nachten , niet opgelost kunnen 

 worden. 



Een uittreksel uit de ingediende procesverbalen dezer proef- 

 smeltingen volgt aan het einde van deze mededeeling. Wan- 

 neer wij ze onderling vergelijken, blijkt het dat uit den erts 

 te 



Blinjoe. Soengeiliat. Toboali. 



50.04%, 60.88% en 63.11%, 58.97% en 59.72% en uit de tra 



9.62,, 7.6 „ „ 7.2 „ 5.4 „ „ 9.97,, of in het geheel 

 59.66,, 68.5 „ „ 70.3 „ 64.4,, „ 69.70 „ tin verkregen is. 

 Bij de meeste proeven staat de hoeveelheid tra met de zuiver- 

 heid van den gebruikten erts in verband, ofschoon men hierop 

 niet te veel af moet gaan , daar de tra wel eens de eene keer 

 zuiverder gewasschen wordt dan de andere. Met zekerheid kan 

 men uit deze proeven besluiten, dat de erts van verschillen- 

 de mijnen van verschillende hoedanigheid (1) bewerkt wordt; 



(1) Dat is dan eens zuiverder dan eens minder zuiver gewasschen is. Hoe- 



