Uit het huwelijk mijner ouders sproten talrijke kinderen , 

 die echter, op. vier na, in de eerste kinderjaren stierven. Ik 

 was op één na de jongste en werd geboren te Zaandam, den 

 10 den Juli 1819. 



Mijne eerste jeugd was weinig bewaakt en met weinig zorg 

 geleid. Het onderwijs aanvankelijk voor mij bestemd, werd 

 gegeven op eene talrijk bevolkte minder dan middelmatige 

 school. Er was daar geen gelegenheid om iets meer te leeren 

 dan lezen en schrijven, een weinig rekenen en eenige begrip- 

 pen van aardrijkskunde en geschiedenis. Toen ik mijn twaalfde 

 jaar bereikt had, werd geoordeeld dat de tijd voor school- 

 onderwijs voor mij voorbij was en een keuze moest worden 

 gedaan van eenig ambacht of vak , waarin ik moest trachten 

 een bestaan te vinden. 



Wat ik op de school had geleerd was een zeer onvaste 

 grondslag voor verdere ontwikkeling. Ik had er meer kennis 

 opgedaan van het onnuttige dan van het nuttige. Ik herinner 

 mij nog, dat ik in die jaren ruimschoots de kwade eigen- 

 schappen of slechte hoedanigheden bezat , het gevolg van weinig 

 zorg en opvoeding, en omgang met talrijke schoolmakkers van 

 ruw gehalte. Ik had meer lust in jongenss treken van allerlei 

 aard , dan in de smakelooze lessen der onderwijzers. Ook 

 rekende men mij volstrekt niet onder de knapste scholieren , 

 maar wel onder de voornaamste der belhamels. 



Toch had ik toen reeds eene voorliefde voor eene soort van 

 kennis die men op de school als aardrijkskunde bestempelde. 

 Mijn grootste genoegen, wanneer ik niet op straat kon zijn, 

 was het nateekenen van landkaarten en ik wijdde daaraan bij 

 voorkeur de vroege ochtenduren. Ik meende toen in de aard- 

 rijkskunde niet onervaren te zijn en dat was op mijn tiende 

 tol twaalfde jaar mijn eigen soort van eerzucht en ijdelheid. 



Een onbegrensde eerbied voor historische namen, aan welke 

 zich grootsche daden verbonden, deed ook toen reeds ontkie- 



