189 



Ten derde Thompson's werk is van 1860 en het is van alge- 

 meene bekendheid dat van jaar tot jaar slechtere Europeesché 

 kolen in ontginning en consumptie worden gebracht. 



Dat de cijfers van d'Hurc.ourt — Thompson ontleend zijn aan 

 de allerbeste koolsoorten en het hoogste cijfer is genoemd, kan 

 blijken uit hetgeen wij lezen in het Handboek der Fabriek- 

 scbeikunde naar Dr. J. R. Wagner bewerkt door Dr. Teer- 

 link in deel II § 692. «De voortreffelijkste gaskolen in Duitsch- 

 »land leveren de mijnen van Westphalen: 280 c. M 3 . per gram. 

 »0ok sommige kolen uit de Saarbassins gewen 260 c. M 3 . per 

 «gram en 60 °/ coaks. De kolen daarentegen uit de bekkens 

 »van den Plauenschen grond bij Dresden (Burg Zankerode) 

 «geven slechts 182 c. M 3 . gas, daarentegen 64 a 70 °/ Q coaks. 

 »In Beyeren geeft de Stockheimer-kool omtrent 224 c. M 3 . gas. 

 >De kolen uit de bekkens in Opper-Silezië geven niet veel meer 

 • dan 200 c. M 3 . gas." 



«De Engelscbe kolen, inzonderheid de bakkolen van hel bek- 

 aken van Newcastle, worden in het Noorden van Duitschland 

 «veelvuldig ter gasbereiding aangewend. Zij geven gemiddeld 

 «280 c. M 3 . gas en meer dan 70 °/ coaks. 



«De Boghead-kool levert 364 a 414 c.M 3 . gas" ( x ). 

 Uil het oogpunt van de hoeveelheid gas kunnen de Pengaronkolen 

 de vergelijking wel doorstaan. Dat evenwel de hoeveelheid gas 

 alleen geen maatstaf oplevert moge uit hel volgende blijken. Wan- 

 neer Bulylen — een bestanddeel van lichtgas — door hitte wordt 

 ontleed in lichtkoolwaterstofgas en kool volgens de vergelijking. 



C* H 8 = 2 C H* + 2 C 

 dan verdubbelt het gasvolumen niettegenstaande de helft der 

 kool zich afscheidt. Dit verklaart eensdeels de verschillende 

 uitkomsten door mij verkregen, anderdeels kan men er uit 

 zien dat eene opgave van het gasvolumen uit zekere kool ver- 

 kregen slechts van betrekkelijke waarde is. Hel is maar één 

 faktor van het product dat de waarde van kolengas voorstelt 



(1) Ook hier heb ik de opgegeven hoeveelheden herleid tot één gram, 

 aannemende dat 500 Eng. kub. voet ps 14 M 3 is. 



