251 



tabak, die er veel geteeld wordt, levert zij ook rijst: de 

 bamboe voor watervaten , die uien Ie Doreh gebruikt, komt 

 daar nie! voor, maar wordt enkel van Amberbakin verkregen. 



De aanmerking verder dat de Papoea's van lellen geen be 

 grip hebben is niet juist, daar zij wel degelijk voor de getallen . 

 tot zelfs voor hooge cijfers, namen bezitten. 



De Roemsram te Maiisinama is niet weder opgebouwd en 

 die te Doreh is nu ook spoorloos verdwenen; waarschijnlijk 

 hebben de zendelingen den wederopbouw van beiden tegen- 

 gewerkt. 



24 September. Weder een fraaie dag. Des morgens woonden 

 wij de godsdienstoefening bij op Mansinama , onder het gehoor 

 van den zendeling van Hasselt, die wel voor zijne taak 

 scheen berekend te zijn. De kerk, een aardig gebouwtje, 

 was wel niet propvol, maar toch waren er wel een tiental 

 Europeanen verzameld ; achter ons bevonden zich lage ledige 

 banken, die, bij het preeken in de Alfoersche taal nog al 

 door de Papoea's bezet worden, zonder dat zij echter neiging 

 gevoelen om tot bel Christendom over te gaan. De Heeren 

 zendelingen hebben ook scholen geopend voor het aankomend 

 geslacht, doch zij hebben nog al moeite om de jeugd daar 

 bijeen te brengen. De zondag valt het meest in den smaak 

 der inlanders, omdat het werken dan verboden is. 



Des namiddags half vijf vertrokken wij — de Heeren van üeu 

 Crab, van Hasselt, Beijer, de Prinsen van Tidore en schrijver 

 dezes — met eene sloep naar Anday, waar wij om 7 uur, 

 na met veel moeite de rivier van dien naam te zijn opgevaren , 

 wijl de eb reeds begon door te komen, aankwamen en bij 

 den daar gevestigden zendeling Woelders onder dak geraakten. 



Anday is eene nieuwe vestiging der zendelingen , en de daar 

 wonende Heer Woelders heeft een lief huis , dat te Ternate 

 gemaakt was, opgericht. 



Dat de arme zendelingen het vette der aarde hier niet ge- 

 nieten , is licht te beseffen ; maar toch werden wij allen broe- 

 derlijk gespijsd en gedrenkt. Dit was echter niet geheel in den 



