g| DEPISCIBVS 



omnibus dicitur. Hunc fecuti Ariftoteles & Galenus,fenfum paticn- 

 do fieri,&fentirc effe aliquid pati cenfuerunt:nec id pre^tcr rationem. 

 r nam oculi a fplendorc,coloreq;:aures a fono,nares ab odore: lingua, 

 palatumqueafapore: omnescorporispartes,quse fenfum habenta 

 primis qualitatibus,immutantur & afnciuntur , fi modice & blande, 

 cum voluptate:fi vehementer & infigniter , cum magna partium , in 

 quibus fenfus habitant,ia&ura & doloremam & radij Solis aciem o- 

 culorum praftringunt, & tonitrui, tormentorumq; bellicorum vio- 

 lentus fonus furdos reddit.Sed vt ab exterioribus fenfuum fedcsaffi- 

 ci,vt fenfus fiat,neceffe cft:ita aliquid interius eft,quod agit, vidclicet 

 animus qui videt,audit,odoratur. Foramina ver6 illa, qua? patent ad 

 animum a corpore,callidiflimo artificio natura fabricata cft , vt tan- 

 tum fint via; qua:dam,& quafi feneftrar fenfuum. Quse temere a no- 

 bis adicripta non funt,fed ne quismiretur nos, qui de pifcium actio- 

 nibushoc Iibro agimus, fuo loco de pifcium fenfibusdiiTerere , qu6d 

 partim agendo,partim aliquid patiendo efficiantur. Vcrum dc nomi 

 num explanationc fortafTe nimis multa. Nunc actiones partiamur, 

 cafque potiflimum, qua? ad inftitutum noftrum faciunt. Gubernant 

 animal ( vt in lib.de placitis Hippo. & Plat. a Galeno demonftratum 

 cft)tres diuerfi inter ie generis fiue t&u»«fiis,id eft,facultates,fiue ani- 

 mi partes,fiue fpccics,toti corpori ex fuo veluti fonte quxq; diftribu- 

 ta. Eftenimearumquardamadalendum animalneceffaria, accum 

 flirpibus communis,que. iecur veluti pro fonte habet,canales vero ab 

 hoc in totu corpus fparfos,ipfas venas.Hanc feu appetentem, feu na- 

 turalem,feu altricemvoccs nihil intereft.Altera eft,que, non modo vt 

 ftirpibus vita pra?ditis,fed etiam vt animalibus,anima eft infita. Hxc 

 fedem in cordc habet,ipfo quoq; infiti caloris feu fonte quodam.Ab 

 hoc canalcs arterix funt, vocaturq; hax multisfane nominibus: nam 

 & facultas vitalis & animofa,fiue irafcibilis dicitur.Tcrtia ratiocina- 

 trix,in cerebro domicilium habet:vtitur & hec particulis quibufdam 

 feu canalibus,nempe ipfis neruis , fenfum motumqj per hos in totum 

 corpus tranfmittens. Ab his tribus facultatibus totidem actiones pro- 

 ficifcutur,naturales,vitales,animales, qu^ rurfus in alias actiones dif- 

 tribuuntur.Naturales enim actiones funt attradio , retentio, immu- 

 tatio,expuIfio,generatio,aliaeq; plures.Animalesin fentiendi, locofe 

 moucndi actiones,& in eas, qua: principes dictae funt, diftribuuntur? 

 Rurfus fentiendi acT:iones,videndijaudiendi,odorandi,guftandi,tan 

 gendi a&ionibus conftant.Principes cx funt,quibus imagines rerum 

 comprehendimus,quibus ratiocinamur,& meminimus.Harum plu- 

 rimis quide a naturadonati funt pifces,quibufda vero priuati. Qua- 

 rc actionibus pifcestum a fefe,tum a c^teris animantibus difcrepant: 

 de quibus deinceps tractabimus a naturalibus ducto principio. 



De Natu 



