- 
HISTORLE NATYVRJ LIB. 
loqui inopinà oratione. Illatenus muta vifa 
prudentiffimé ; noluit loqui , donec fciret; 
uid fapientius , quàth morà vincere erto- 
res? Cüm feruidus Pater;homo quide Dei, 
Ignatius Martinus in Lufitanià doctrine 
" Chriltianz rudimenta cocpiffet in plateis 
docere;rogauit auditores,num vellet aliquis 
falutare Virginem. Tenuit omnium ora qui- . 
dam pu dorsfed infansin vlnis maternis tunc 
infonuit:c,Zue Maria:quo prodigio percuísà 
verecundià adultorum, progretli funt vocie 
fcrantes, gratia plena. Bos quidam ignarum 
negligentem rufticum Religionis noftra | 
facramenta edocuit, intonando articulatà 
voce,Credo ip Deum Patrem, & omnem reli- 
quam Fidei profeffionem. Eloquentem et- 
iam bouem C. Volumnius & Seruius Sulpi- 
tius Confules notarunt. Aliusfub fecundum 
bellum Punicum exclamauit , Cane £ibz Re- 
ma. Alius anteimperium Augufti dixit ad. 
aratorem fruftrà fe vrgeri , cüm breui non 
frumenta ,fed bomines fint defuturi.. Lo- 
quacem canem ethnici viderunt: pullo T ar- 
quinio Epidius arbores locutas prodidit: 
meminit & Plinius, fpeciatim Philoftratus 
Vlmü; Orpheus fagum. Saxum quo fe por- 
tari Motezuma iuflit ad idolorum (acra vbi. 
que peragenda immobile confüttnulladue 
vi nec arte fedem fuam reliquit : diffracüis 
pluribus rudentibus ; quibus innumeri bar- 
bariid protrahere funt conati,& porró con- 
tendentibus, in(onuit vox,nullo pacto poffe 
dimoueri,D/ominum enim naturg nolle illa 
fieri facrificia. Nuntiato Regi prodigiojutfic 
Abi facrificari. fed iterum vox: ze: iam 
dixi , diMicereisia cyeatori ? In huius fidem 
permitiam tantifher me portari , e terim. 
Jfexum flabo, «t dimouere me non valeatis. Ac- 
cidit ita facile:promota rupes aliquantulum 
fuit, mox rurfus immobilis confhtcit.. Muri 
' Babylonici hac voce refonuerunt, tunc vr- 
bem captam iri, donec mula pareret: atque 
numquam capiendz vrbis fpem enixa. Zo- 
^ ; " ; ; LI gre ue 3 j , " a Cu A . 
:pyr Perfe mula refotauit.Q uemadmodum 
hac & alia rationalia. infentatarum rerüm 
argumenta propter aliquam infüitutionis 
nofira maiorem necefftatem | difpetifata 
funt, ita & ordinaria quzdam documenta 
virtutis , & veftigia mentis propter commu- 
nem eruditionem imprimi brutis oportuit, 
-Erubefcat. homo aut brutorum zmulum 
non effe, aut fuiffe imitatorem. Pudear illà 
virtutis imagine carere , quibus feruiles na- 
| turz commendanuur, aut per imitationem. 
vitiorum in corum cenfurefcribi. Ad fafti-- 
dium vitij,ad inuidentiam virtutis;animalia 
. cum ytriufque geltu; & rationis effigie,diui- 
nailla ratio fabiefecit. Ad haec fides diuinge 
 fapientiz.;eft , dum (apere videmus bruta; 
miramur maieftatem illius menus in amen- 
hw 
4$ 
tesnaturasrefu(é : quà minds poffunt fapes 
re; plus eft fapuille. Subtiliorem artem diffi- 
cilier rnateria commendat.  Adijce , foler- 
tiora effe minima,aut deformia,tormicam,; 
apem ; elephantem afpectu ftultum & iner- 
tem. Quemadmodum calidior eft a&r re- 
motior à 5ole, quàmin medià fphatà; refi« 
ftente enim Opacitate terra, geminantur re- 
flexione radij: ita ex natura, qu& humilio- 
tes videntur ; fagaciores funt . productus v(- 
quead illas diuinitatis fplendor , velut ibi 
tefumptusroboratur. Geftit quoque in. mt 
nimis diuina fe oftentare ratio: plus formae 
habent;aut tota pene funt forma. Quanra 
illa mens erit; qua fine tnaterià,qua timpli- 
ciffima, qua-tota aclus eft, quz tota forma; 
limpida omnicomplexiore, Q uzcumque 
igitur prudentia: figna edunt bruta , idola 
quzdam & velut figillaria mentis funt;arca- 
Dà virtue, non fuà perfpicacitate guberna- 
ta. Nec mirandum eft, qu& de ipforum aftu- 
tijs narrantur (fortaffe non omnia fine negli- 
gentià veritatis.) nill quia rationabilia (ine 
ratione peragant: affectant mentem , non 
obunent; necillam facram difcernendi vim 
imis concludunt pe&toribus ; in territorio 
adhuc materie contenta. Diuortium corpo- 
ris & fpiritus ignorant. Quare in illis torum 
corpus eft, & demiffum , nec vltra phanta« 
fiam , citra debitum laudis jcitra meritum; 
citra praemium. RM 
SOOO Doy CRX 
-edn difaplina fit brutzt. 
Ton & difciplinam omnem nego brutis - 
Solus homo notitià principiorum poller; 
quibusartes fcientizqQue ftruuntur.Solus ille 
difcipulus,fciens, artifex: folus diiudicat per 
compofitionem rationum , folus difcurfus 
nectit, folus mentem reflecüt ; ex proxrefi 
ftatuit, reminifcitur. Q uid denique ad vin- 
dicationem artium /& ingenij defideras. 
Spe&ta corpus ad artificia promptum ;,. ere- 
 &um,fubtüftens,inftru&um manu aptiffimá 
operi. Inftrumentum dedit. natara genui- 
(num,nouitcui víui.. Blande itaque capiendi 
funt Auctores, qui à diíciplinà beftias com- 
mendant. Extulit ad hanc gloriam hirun- 
dines Theophyla&us Simocata initio fui 
Dialogi, vbi ait : Tac 2«2udlóvaz coo 2). um- 
aéeoov dixtiliton Tlu) vr p. &oradc oo lp didt'auecot 
pasas uds o9 dizraud «rov »oovfturerroc 2624- 
d'y daovVew rip adeps). Aid vlonovot. (iru 
ixéla, o. Gtoova., qro)e01 cGoAXÁ IO 4B) eod - 
 did'uv ad oev7roic , x9) QEAARAEI! SwAc uoiG c 
dV iyapubwov. Hirundines maternos cantus, 
| fecundim modulos: smuf[icos à anatvibus edoceri 
pereph s nonenimándotta prol andire sas 
! | ' | fer 
