$6 
Iucres ac feras fimul,arbores , seneraá, natan- 
tium, mortaliuti, genus... Hxc de chao, & 
rerum origine prima à prifcis. ! 
Alij non confufam tubftantiam, fed ele- . 
mentales, aut aliam fimplicem , przceffiffe 
putarüt,fed maximo; pro cuiufque cerebro, | 
difcrimine. l'erream Xenophanes, aqueam 
Thales, a&ream Anaximenes , igneam Par- 
menides ,compactam ex elementis Em pe- 
docles , iugifluam quamdam materiam Xe- 
nocrates dixit. Sed & ex noftris Hierony- 
. mus terram folam cenfuit. Tertullianus 
terram,aquam,& aérem. Acceffit Claudius 
Vi&or, qui itacanit: ^ 
Vt verà [emel attingam primordiaverum: 
Extelfi conexa poli,terraá, iacentes, 
Pars prima eft opera [ed terras vudazegebat, 
cerad, 1n medio [ardenti uube madentem, 
Et tenebris [e va[la nigris velabat aby fus. 
Pluribus matía prima ex quatuor elementis, 
Bafilio, Ambrotio,Iunilio, Damafceno. At 
cur tantüm. duo clementa mentionem 
Moyfis meruerunt? nifi quia ex iftis omnia, 
& inter omnia duo alia & a&r , & zxther, 
in zthere ignem claudo. Anne ex aquis 
ardor, ex humore ignis excoffus?Vtique in- 
clinauit in hoc Guilielmus Parifien(is,Steu- 
chus afhrmauit : qui etiam duo illa elemen- 
tà grauia priccerunt ad fuggeftum orbis. 
.. Thales quoque valentiffimum elementum 
aquam dixit, & ex cà omnia , inter omnia 
ignem. Quomodo ex liquore zmulo flam- 
ma? Non difficile. Si ex elementis mixta 
tam varia, cur non & elementa alia ; Quis 
Philofophus . eorum commeationes nega- 
uit? Ex aquáaernon difficulter fit; ex aére 
ignis facile. Igitur aquae illius portio atzenua- 
ta facefficin aérem, & rurfus expanfus am- 
plius a&r, in zthera & ignem. Q uando ifla 
extenfio? Cum Deus extendat czlos. Q uan- 
do hoc? Cum firmamentum, id eft, exten- 
fionem fieri iuffit,quod clum vocauit. Vox 
firmamentum in. Hebraicà voce. &. origine, 
quam oportet in-hiscontrouerfijs vereri;ex- 
panfionem notare notiffimum eft.Porró fir- 
mamentum effe fpatium iftorum elemen- 
torum fatis Moyfes admonuit , cüm ortum 
 edixerit volatilium. : Sub firmamento cali, 
in Hebrzo fuper. Tertullianus explicuit ger 
fermamentum. itaqge iftiusaeris vicina regio 
hirmamenti nomine honoratur. Metuiffe 
quoque czli titulum , notius eft & in facrá 
& profaná litteraturà , nec dignum aut du- 
bitatione, aut morà-Tam fupràadftruximus, 
czlorum ztherifQue naturam. huic fenten- 
ti effe accommodam & expeditam. Ita 
: Moyfes non oblitus creationis integra cle- 
mentorum: fortafle, pro yetuftà dialedto 
fui temporis , perfpicue declarauir antiqui-. 
tati Iudaicz omnem totius mundi narratio-. 
) 
IOANNIS EVSERII NIEREMBERGII - 
nem. Mibi quidem plana cft, licet non tor- 
fiffent. Vt hoc fentiam mouent inui di£- 
ficultates aliter fentientium;(iue fitmamen- 
tum fublimecum foliditate ftatuentium; fi- 
ue eorum ; qui nuperterram firmamentum. 
dixerunt ad aquarum diuortium.Et mermo- 
randa pendédadue funt qua praftruximus. 
CAPVT VIL. 
A Quá facte chaos fob frdebat.. 
Re poliquam chaos & argillá toas: 
di, humorem & puluerem finiuimus; 
faciem eius exhibere, Q uidá mole quadam 
confusá, & vaftaintra clauftra , & velut in- 
tena empyrei, concauá huius fuperficiem 
implent. Credo íc fufpicatos Nyflenum, 
Alenfem;& Catherinum. At Hugo & Ri- 
chardusYi&torini ek terrá fubfidentein cen- 
uo; & deinde tribus elementis confufis & 
mixüus,in caliginis modum vfque ad. em: 
pyreum farciunt.. Ordínatiüs Bafilius & . 
Ambrofius per fuas claffes diftinxere fimpli- 
cia, imum Jocum vindicante terrà , mox li- 
quore ambiente;deindelambentehumorem 
a&re, & denique igne confouente,& ztliere - 
comple&tente.. Proximé nobis Iunilius. & 
Guilielmus terram & aquam folüm conclu- | 
fam czleíli membraná putarunt. Ego ex 
Moyfe ita colligo, intra ambitum empyrei 
cxliterram in medio fubíediffe , immensá 
aquarum mole conuolutàjiflum tamen im- 
manem globum terrz & aqua non oecu- 
paffe cotum fpatium, fed reflaffe inanitatem 
maximam , implendam mox in eruditione 
fequenti orbis. oedfonir »evthus 
Irrupit modó recens placitutn inuertens 
ifta elementa, vt terra fuperior aquam com«- 
ple&teretur.I(tud contra appetitung elemen« 
torum eft, quorum natiuiratem non credo 
aufpicatam iniquis violentiz ritibus. Diffla: 
bo poftmodum iftud interpreramentum , 
quod propugnatum Compluti eft , (ed. exi- 
guam reuerentiam illi debeo , quód Magi- 
fter meus do&tifimus Gafpar San&ius il- 
lius inuentor potius quàm aflertor fuerit. 
Subrliter excogitatumeft , non. veré ;-nec 
obíeruantia vltra veritatem eft. Nunc opi- 
nionem meá expediam... Moyfes poftquam 
fcfipfitfa&taà Deo calum & terram ,cüm in 
terrz nomine aquas communi fuiffer fenfu 
complexus, ne videretur eadem tunc forma 
fuiffe quà modó, explicuit , incomptum in- 
digeftumque illum globum & vacuum pre- 
ceffiffe viuentibus naturis, quas modó terra 
& aqua -Mulcebri fonent, hofpitio. Quàd. 
aqua fuperaflet terram, euidentius eft. Nec 
magnum. operepretium id ad(truere : ipfa 
humeris dignitasid expoftulabat;&f. cgregae 
» tio 
