m 
HISTORLE NATVRJE LIB. IV, 
tio aquarum, & apparentiaarida fidem fa- 
cit; tum caligo conuoluens abyffum. Cete- 
rüm immediaté poft abyffu m, id eft,aqua- 
rum immenfam profunditatem (tantus fug- 
:geítus vniuerfitati neceffarius erat) nonfuiffe 
cxlum empyreum;Moyfes narrat.Tezebra, 
ait, erant fuper faciem aby[fi , empyrea veró 
regio luciditfima , quare inter illam & abyf- 
" fum nihil erat, id eft;tenebra:tenebraz nihil 
funt. Si alia creata moles prater tenebras 
circumiaceret;fcriptiffet Moyfes. FaQtor ita- 
que folüm erat fuper aquas ; qui puriífimus 
fpiritus, non àliquid factum ; non corpus; 
Ícilicet fpiritus D'omini ; eruditurus vaftam 
molem. Oportebat quoque vacuti aliquod 
effe. Namquevel czli tenues funt;vel folidi; 
Si tenues, & extenfi ex aquis,iuxta Scriptu- 
ram , ergo ante illorum expanfionem , ante 
firmamentum; aquz, ex quibus fa&ti , con-. 
tractiorem locum occupabant , depleto illo 
fpatio, per quod pofteà expanfa materia; 
quz fuübijt fubtiliffimam fubltantiam zethe- 
tis. Si folidati fant ex aquis ; ergo nunc eft 
Vacuum aliquod , contra&à per denfitatem 
& foliditatem, materià aquarum dilutiore ; 
-quarein minus colle&ainteruallum ; quàm 
anteà; Abfurdiusiftud eft , ergo illud pradi- 
cendum; Iam & hoc defolatur foliditatem 
| «xleftem ipi Ariftoteli inauditam.Pretereà 
fitotum fpatium ábyffus farciret,quà voluc- 
retur primo dielux primogehia ? ánne per 
empyreutn ? Certé non communicat cum 
imáà naturà Aula Dei ; ergo per fpatium in- 
tercedens inter czlum & abyffum.. Itaque 
chaos in vacuo iacebat ; terrà & humore 
conftans; AY 
CAPVT VII 
EC Sol iz primo. die edu£us. 
pss rerum ,tudis quidem. Com- 
ptura illádiuina mens, primüm excuffit 
lucem. Ornatus neccaligini fit;necin cali 
&ine:luci dicatur;& à luce. Nemo c&cus;aut 
in tenebris aliquid ordinatü aut pulchrum 
fecit; & nemo czcis.  Pratereà lucem prz- 
ftruxit Deus ad notam temporis velut dili« 
. gentesartifices: & ftudiofi, daturi operam. 
. alicui penfo, clepfydrá conftituunt;aut ho- 
tologium obferuant; Rationem nos tempo- 
ris in operádo monet xterna ratio.Fi2z /4x, 
ait. Quotiefcumque iftà formulà promul- 
gatur naturze alicuius creatio ;caufa eius effi- 
ciens Deus folus notatur, fed ex praiacenti 
. materià. Itaque ex globo illo aqueo erepta 
lux. Quomodo lux ex aquis?Certé iftud vi- 
derunt Ifraelite in columnà illà nubis fua 
illuftrante caftra. Vícaria Solis aquea moles 
 Hebrais fuit. Pleraque phenomena lucida 
$7 
materiam aliquam ab hunmiote vfurpant; 
ignez trabes & capra. lgitur lux illa fuir 
moles quaedam corufca , velat nubes He- 
brzoru m;circumductaimpetu extranco ali- 
cuius Angeli, nonex propofito natura, nec 
ad perpetuitatem quam natura colit, accen- 
fa illa fax fuit , fed vicaria Solis, interim r&« 
rum facies monftratura. Nec opus eft finge- 
re peregrinantem qualitatem, & fede (uà exz 
torrem fine fübiedto, fine materià:non opus 
eleuare cum Platonicis;& fpiritualem com- 
mentari; non cum Empedocle impinguare; 
& craflitie corporeà onerare. Licebit fortaf- 
fe maturare cum ÁAmadzo Solem,fiue cum 
Steutio emendare , quàd in primo die fa- 
&us , in quarto perfe&tus fuiflet, Aftrorum 
nátiuitas quartum nobilitauit diem. T'extus 
facer hoc di&tat , hoc interpretantur Eccle- 
fiaftici cantus: ' — . 
Quarto dié qui flammeam 
Due Solis accendts rotam, 
Lune minisiras ordineni. 
Noluit Deus inuertere dignitatem terum: 
Ícrupulosà methodo ius cuique feruauit, ab 
impetfectioribus orfus: auctoritas Solis ma: 
ior eftelementis , maior (tirpibus , poft illas 
dari mundo perfe&us debuit. Adijce quód 
nondum penitus preparata fedes,fiue cam- 
pus excurfionis affiduz. 
CAPVT IX. 
a "Diffributio partium mundi. 
| ] J&c ptima cura Dei, preparare domi- 
cilia rebus. Poft illuftratum recenti 
lychnio chaos, informem adhnc vniuerfum 
ccepit figurare fedium diftinctione;& direm- 
ptis aquis , quibufdam adhuc protegentibus 
terram , alijs contegentibus vniuerfum , ex 
alijs in medio tenuatis, fpatium intercedens 
a&r & ether occuparunt, firmamenti nomi- 
neinfigne, quia extenuatione & expanfione 
aquarum interiectum , firmante tantà fub- 
tilitate diuortia humoris grauioris. Iam inde 
vacuum nullum. Eleuata aqua immenía 
portioad empyream fuperficiem,& tenuitas 
te dilata materies interclufa omnem locum 
expleuetunt. Iam afítris przparatum contu- 
bernium , iam volucribus circus fabricatus. 
Oportuit beftijs expedire patriam , pifcibus 
deputare feceffus imarum aquarum con- 
uoluentium terram; Vtrumque fecit; appa- 
rente terrà reftagnante mari: fatum iftud, 
velut complicante fe terrà in colles & valles, 
extuberantein montes;deptimente in bara» 
thra , aperiente in gremiüm ampliffimum; 
vbi excepit molem aquarum illuc prola- 
parum. ^  . m 
Nouitiam opinionem nunc Hispan qua 
. ürmas 
