509 
quz dumtaxat vnoin loco ha&enus inue- 
nitur, Fructustemperatus effe videtur, & 
aliquantalum humidus. Floris defcriptio- 
hem claufit hoc epigramma: | | 
Pulcher in Americà Mo[cho vedolemtior eff 
flos, ' 
Qut gerit occi[i gabile flemma Dei.— 
Con[tia flagrorám croceo [Lat ip'orbe coluná, 
Circum[lant granm Vulnera quina rubris. 
Cum claui vefidet | pim [nm im vertice. [er- 
£um, . / 
Re[per [us violam pireit vubiquecruor.. 
Vifitur in plante folijs penetrabile ferrum, | 
Sacrum quo fodit lagcea dira latus... 
Sed qua vulifici flares dant poma cadentes 
cmbrofius mi[cet neci areusq, fapar. 
Portenti nouitas, C covfona rebus imigo 
c Erit antiquam clarifrcatá, fidem. 
CMif'ad, Ponitfici Romana circuit orbem, 
Fert, (alutifera nuntia leta Cruas. 
2Nam Des omnipotens noftros tulit ip[e do- 
lores, j 
Ipfius est nobis Crux paradi[ue. «zdMmen. 
CATPVI XL 
Dec inaguey. | 
à B Hifpanis maguey, ab fias metl,& 
chuchan dicitur arbor foeda afpe&tui, 
leuisligno , viginti pedes longo , dimidium 
ad mipuslato. Nucleus fpongiofus & leuif- 
fimus , idcirco in vfu pictoribus fculptori- 
bufd. Folia corpulenta , & longa vla «u- 
bitum , ex trunco imo nafcuntut velut car- 
duus. Spinofz quoque fünt ; idcó arbor ab 
Hifpanis quoque dicta cardon. Eorü fuccus 
amarus emaculat-veftes ,; vulnera infecta 
cancere & nimisinHlam mata fanat , vermi- 
culosin plagis extinguit.Eodem fucco deco- 
&o cum. radicibus qui làuetur, laffitudinem 
non fentiet. Aqua pluuia in folijs recepta, 
multos morbosiuuat. Miícetur potiopibus 
e mayzio & quinau, inde mel,inde acetum. 
Ex radicibus tufis panes fiunt , quorum ab- 
liendo capite vfus, cuius dolorem fedant, 
imaculas oris abftergunt , nutriunt capillos, 
reddunt nigros. Folia quoque triplex lini 
genus ad varios vfus prxftant. Hanc arbo-. 
rem ita defcribit Francifcus Hernandus. Ra- 
dicem fundit merl craffam,breuem;& fibris 
Ícatentem;folia alo&s,fed longe maiora, & 
crafliora. Arbores ctiam mediocres aliquàá- 
do zquant longitudine;vtrimque fpinifera, 
& inrigidum acatumq; definentia mucro- 
nem: caulem triplo maiorem, in eius parte 
fummá flores luteos oblongos, iuxta cacu- 
men ftellatos,ác procedente temporefemen 
afphodelino pertimile. Innumeri pene funt 
víus qui defumuntur ab hac plantà : tota 
IOANNIS EVSEBII NIEREMEERGII 
enim illa lignorum fepiendorumá; agrorürii 
vum przftat.. Caules tignorüm, folia veró - 
teO tegendi imbried, lancium, papyri fli: 
.Qque,ex quo calcei,lintea,& alia veftium ge- 
nera;qux apud nosex ligno;cannabe;gotiy: 
pio; alij1á; huiufmodi pararifolent. E. mu- 
cronibus bunt claui & aculei; quibus perfo- 
randis autibus macérandi corforis gratiá 
Indi vtebantur ,' cüm demonum vacarent 
cultuisitem aciculz acus,rribuli militares;& - 
raftela , idonea pedéndis fubtegminibus. 
Preterea e fucco manante , qui euulfis get- 
minibus internis,folii(ve tenerioribuscultris 
yziinis in mediam cauitatem ftillat (plantà 
vnicà quinquaginta interdum aiphoras, 
quod di&u mirabile eft,effádente) vinamel 
acetum ac. facchatrum ; qui fuccus menfes 
. eiet,aluum lenit,vrinam euocat;tenes & ve- 
ficam emundat, lapides frangit; vrinsQ; ex- 
tergit meatus. E aie quoque reftes firmif- ^ 
fimz ad inultas res perquam accommodz. 
Craffiores foliorum partes,truncufq; deco- 
. &afuübterrà , quod genus elixandi barba- 
coam vocant Chichimecz , edendo funt 
apta, fapiunt(;citrea frufta faccharo códita: 
Q uin & vulnera recehtia mire conglutinát: 
fit enim fuccus àffatione glutinofus,qui fua- 
pte náturá frigidusac humés eft. Folia quo- 
que affa,& afte&to locoimpofita,conuulfio- - 
nem curant,ac dolorém leniunt,pracipue fi. 
fuccus ipfe calens bibatur , quamuis ab In- 
dicà proficifcatur lue:fenfumd; hebetant,& 
torporem inducunt; Succus diftillatione fic 
dulcior , deco&tióne veró & dulcior & fpi- 
fior,donec tandem' cogátur in faccharum. 
Seritur ex germinibus,quz circumcirca ma» 
trem oriuntur quouis folo, (ed praecipue fer- 
tiliatque frigido. Planta hxc vnica quid- 
quid vitz eile poteít neceffarinm , ptaítare 
facilé poffet , (à effet rebus humanis modus; 
Nonenit tempeftarum,aut inclementioris. 
czli patet iniurijs, aut perficcitatem ftatim — | 
marceícit. E nullà reprouentus eftamplior. | | 
Vinum fit ex eodem fucco , dilutà fontana 
aquá, additiscorticibus malorum medico-- 
rut, limonumdá; quapatli , & alijs quibus 
facilius inebrientur ; quod ea getis maxime 
affectat, quafi pertzía rationalis (az nature, 
& auida fortis brutorüm atque quadrupe- 
dum.Fitex eodem fucco minitné ignem ex-- 
perto, adie&tis radicibus quampatli cótufis, 
& Soli aliquamdiu expofitis,ac demum ex-- 
emptis, vinum quod album vocant ; vrinz 
euocandz, & vrinarijs meatibus expurgan- 
dis vtiliffimum.E faccharo;quod ex eodem 
fucco cogitur, parant acetum , riempe refo-. 
luto ex aquà,& nouem diebus infolato.Sunr 
autem eius plures differentiz , de quibus eft 
flaimà nobis dicendum. 
