! "HISTORIE NAT 
- Dehac plantà hec habet Frácifcus Herná- 
"dus: Herba eft, vt audio, quatuor fpithamas 
"plus minus l6o2,folijs mvtti,fed pauló maio- 
P 535101 Jed p ! 
ribus mollioribufds, diluti viroris, & in qui- 
busalrerius minoris folij imago eft expreffa, 
femine veró racematim dependéte, ac myr- 
'ti inftar; cüm maturefcere incipit; vergente 
inrubrum colorem , & tandem nigricante. 
Quo tempore folia colliguntur, in cratibus 
'exficcantür & reconduntur in vfus. Quod 
"fpe&tat ad calturam,in primis femen feren- 
"dumin feminarijs eft, deindetransferendü, 
atque ordine velut. faba aut ciceres-difpo- 
nendum;répaftinato & culto folo. Mifcent: 
folia dentibus commanfa pulueri tellina- 
rum vfítarum , in catapotia conformant, 
exficcantQue;atque ica illis funt vfui. Ore fi- 
quidem geftata, atque hinc & inde conuo- 
luta;fitim dicuntur extinguere, egregie nu- 
trire corpus,famem fedare vbi cibi & potus 
copia non eft; & tollere perlonga itinera laf- 
fitudinis. Quin eifdem catapoujs vti folent, 
permixtó yetl deliciarum gratià in oppidis 
domicilijíque fuis manentes , ad fomnum 
conciliandum, ebrietatem inducendam, & 
. Jaborum curarumqQue omniu obliuionem 
A 
atque quietem. Eftetiam illis pro numo; & 
'eius plant commercio feruent emporia: 
GAPVI WEVED 
De tereo [bimofo. 
Dmitaüda cerei fpinofi riatüira. Ra- 
riflimz venuftatis plantam plebecula; 
cffigiei argumento;cereum vernaculé voca- 
uit : haftasenimfurrigit quaternas & qui- 
nas nouemdecim & vicenüm cubitorum; 
Virgatis € ad normam diredtis ftrijs cannu- 
latas; in externis extahtibus ftriarum angu- 
lis obtufis exeruntür ftellulz , corneis ftylis 
radiatim é fuo ceritro quoquouerfüm mina- 
- cibus;vno dumtaxat prominulo,zqué dire- 
&o longiüs: Tota quamdam effigiaturam, 
& concolorem fuperficiem echino meloca- 
&i przfert, fed brachium zquabili du&u x- 
quante,columellz aut cerei funalis prelongi | 
inftar. Eius é medio,& ftriarutn dor(isanfa- 
tim anguftiore ceruice cucuméris ventre 
fürfiguntur brachia terna,quafi folia;teretia, 
crafía, eumdem commenfum proportionis 
& figuram fortita. Intus corulus ligneus carpi 
era(litie,obdu&us eft callosà carne;& fucco 
aloés: gummeo enit turgetperqua amaro 
lentore. Flores in veftigio fummo proijcit ; 
- xeferente digitalis purpurz. früctus. Hilari 
purpurà miniata;tubet;ficus fere effigie, gu- 
Ítu non infipido. | 
-imateriei rabrum colorem, vocant. 
30$ 
VR LIB.XIV. 
CAPVT. XXVII 
De aboéhoitl, feu de tympano aqueo. 
On ob aliud , inquit Francifcus Her- 
nandus, nücupata eft hec arbor à Me- 
xicanis aho&hoétl, quàm quód iuxta flurni- 
num ripasac aquarum fluenta nafci foleat; 
'& exeà Indi tympana , qua hochoetl & re- 
ponazeli vocant confuefcant parate: etfi alij 
dicant, non ob id , fed quia iuxta aquas ab 
'a€retaéta , edat fragorem , id nomen forti- 
tam effe, precipue ciim tympana potitis ex 
materiá tlauci lolquahuitl , & capolin qua- 
huitlfabricentur. Hifpani qui ad has oras 
transfretarunt , & fabinam & cedrum, ob 
At ne- 
que fabina neque cedri fpecies eft vlla , fed 
inabietum' genuscitra dubium referenda. 
Nam prater frudum omnemque faciem; 
quz noftrz penitus fauent fententiz; mate- 
ries,vt diximus , mollisac lenta eft , corru- 
ptioniQue & vitío abundé obhoxia;maximé 
fi terrz defigatur (cim cedrina dicatur effe 
viuaciffima,ac pene im mortalis) intra aquas 
namque integra diutius perfeuerat. Q uo fa- 
&um e(t,vt confaeuerint Mexicenfes heroés 
atque Regeseam velut bafim & fundamen- 
tumzdibus, quz fibicirca lianc paludem 
fabricabant;fubijcere. Demum Mechoria- 
nenfes peniamum vocant. Sunt autem qua- 
tuor, quod adhuc intellexerim, huius arbo- 
ris differentix inter fe magnitudine, colore 
& fru&u diftantes: quedam fiquidem il- 
larum altiffimas pinus longitudine atque 
amplitudine fuperant, & candidz. efle repe- 
riüntur, earumá; nonnullz quatuor & vi- 
ginti aut amplius pedes craffitudine zquar; 
aliz quarum materia quoque candens eít,&z 
.fubrumcor fiue medulla, hiscedunt ma- 
'gnitudine , & nuces pineas refinà refertas 
producunt,fed qua vulgares oleas minimé 
magnitudine vincant. Aliz his quoque infe- 
tiores (pe&antur, féd rubrá materie,& orbi- 
cülatióre comà.Poftremz, & qux omnium 
minim fünt , vix malos niedicos vulgares 
vincunt magnitudine: quibus materies ru- 
bra eít,& candens medulla. Cortice omnes 
tegunt rubeo,foliaQue ferunt abiegena;etfi 
minora; & exiliora ;ex omnibufqQue refi- 
2 fi non fponte ; at flammis liquata Ruit: 
Forma effet eadeni qux. noftrati abieti , ni 
folia, vtdiximus,tenuiora;rami depreffiores; 
ac faftigia niagis acuminata aflurgerent. 
Affulz in. vafa fictilia conie&z, operta Que; 
igne fuppofito refinam effundunt ,. fed ea 
noníponte manat, aut quidquam fimile 
quod vocant oleum ;quod € bullantibus ve- 
Gc 3 ficis 
