320 
GA PY Tib ENCH astte 
De imecaxochitl. bp 
xosoibde genus eft mecaxochitl : binos 
dodrantes lobgum,per terram repens, 
ac circa fingulos foliorum exortus fundens 
fibratas radices, capillifve pares. Folia fünt 
magna;pinguia, obrotunda, odora , & acris 
aporis: caulesteretes;contorti , & . (przter- 
quam,vnde oriuntur,pediculi) leues:tru&tus 
pipetri longo perfimilis. Q uarto gradu cali- 
dà eft (iccajue naturà;& tortaffis ad piperis 
longi fpecies pertinens. Bibitur cum caca- 
coat, gratumqQue illi faporem conciliat. 
Corroborat,ventriculum calefacit, oris ha- 
litum. commendat , attenuat craffos & 
lentos humores , aduerfatur venenis, iliacis 
& colicis confert,vriná euocat. Q uód fi ad- 
iungas triginta granis cacahoat rilxochirl 
xiperis tauafci;xochinacazzli, filiquaftrum, 
tlaolli, & achiot, certà menfurá, mirabilem 
parabis potionem, ad morbos renum & ve- 
íicx curàados & co&rcendos:quá vli Hoafte- 
malenfes,numquam ea morbi genera fenfe- 
1c. Menftrua ac partus emortuos wahit cum 
tdlilxochirl , viuofQue accelerat : obftructa 
referat frigora , & ex eis ortos dolores tollit, 
rigoribus tebriumopitulatur , & alia hisfi- 
milia prz(tat inuamenta. INafcitur humedtis 
locis region feruentiü, qualis eft Quauh- 
nahuacenfis, & Hueiacocotlenfis. Prouenit 
etiam axuchitlani.vbi chilpatli;necnon tiz- 
nacan yrlacual. Aiunt etiam ius decocti fo- 
liorum capillos denigrare; & fructus pulue- 
rem infperfum dolores capitis tollere;fuc- 
cum veró fubaffe illitum dentium dolorem 
tollere. | 
CAPVT LXVIL 
De mecapatli feu. cargaparrilla. 
[ Ta vocant Mexicenfes nobile illud me: 
dicamentum; quod noftri cargam parril- 
lam nuncupant,cuius apud Nouam Hifpa- 
niam non inuenies paucas differentias,à no-- 
bis fuo ordine enarrandas fcotríim , maioris 
diftin&ionis gratia. Prior omnium eft illa 
fpecies, quaraplid Hifpanos ac precipue 
apud Hifpaleufes, in vallis & aggeribus paf- 
iim pafcitur,referturás arhizotomis & her- 
barijs peritis in fmilacé afperam,defcriptam 
à Diofcoride ; repert&in nouo orbe nó lon- 
gab vrbe Mexicapá ;in SanQz-Fidei op- 
pido,locis frigidis,& aquofis, iuxta fontem 
aquz dulcifiima atque faluberrimz', qua 
aquaduclibus duciturin vrbem. De formá 
cius nihil dixero , quoniam illam affabre de- 
IOANNIS. EVSEBI 
" 
I NIEREMBERGII 
fcripfit Diofcorides. Quod fpe&at ad vires, 
ezdem prorfus funt qua ceterarum fpecie- 
xum, etfi Diofcorides nihil detem perie pro- 
tulerit; aut de vi quá fudores eliciuntur,do- 
lores articulorum , ceterarumqQue particu- 
larum fedantur, rebellefqs 8 aliàs infanabi- 
les profligantur & euertuntur morbi , fed 
folum explicuerit facultatem quz vene-. 
nis. aduerfatur , ac alexipharmaci vices 
fubeat. Ceterüim garceparrillz fpeciem effe 
(quamquam Hifpani , qui nouum orbem 
non penetrarunt, vix id fibi perfaadeant) 
nullo modo tergiueríabuntur,qui eam cum 
ceteris carcaeparillae fpeciebus contulerint, 
etfi Indica femine careat. Sed mos e(tho- 
minum itaadmirari extera , vt. nihil putent - 
apud fe nafci; & quod longiis deue&um;in . 
maximo habeatur pretio. Vis eft frigida fica, 
caque, etfi partes habeat calidas atque fub- 
tiles permixtas,quarü gratià fudores elicit. 
Ventriculicalorem roborat; renes & vrin:e 
meatus expurgat , & lotium ciet. Nafcitur 
optimaapud Elompaneum;&vocatasHon- 
duras,quas tueimolan vocant Mexicenes. - 
CAPVT' LXVIIL- 
De quaubmecapatli. 
«T 4Ec. eft illa carczparrillz fpecies , cu- 
ius radices 1n. noftrum orbem defe- 
runtur, folijs magnis;cordis figurá;caulibus 
volubilibus & fpinofis,& radice: (arculofà, 
fructu nullo, & capreolis hinc & inde exo- 
rientibus. Nafcitur Tototepecenfibus agris; 
Metzitlanenfibus ; & Quauhchinancenfi- 
bus;fed omnium melior in eà regione, qux 
à profunditate nomen accepit. : 
CAPVT LXIX, 
De quaubimoecatl alterd. 
dis eft carczeparrillzz; radicibus furcu- 
Jlofis innixa, vnde profert caules voluübi- 
les & fpinis horridos, capreolos multos, ac 
femen nullum: foliaveró ocymi acumina- 
ta, & nullis fe&a crenis, nerueis veró difcur- 
fibusfecundiim longitudinem difcurrenti- 
bus. Vis eadem quz cereris. Inuenta ett alia 
fpecies in radicibus /Ernz,;non longéab op- 
pido Atatacio; pér.ainnia quauhtmecaxo- 
chitl fimilis , fed radicibus venuibus;nec fi- 
briscraffioribus,cuius etiam viseadem.Sunt. - 
qui contendant; has omnes pertinere ad 
chine genera; fed. quoniam radicibus longe 
differunt, fui generis potius efle plantas exi- 
ftinàanidum elt ;' quamuis foliorum figurá 
volubilibus:eaulibus:capreolifque videan- . 
tur effe fimiles, necnon frigidà ficcaá; finc 
ESTE n" prz- 
