322 
. quos lignum Guayacun ; aut carcaparilla 
caddgas arte & victus inltitutione admini- 
ftrata. Qnà dete vt à multis fctiptà, ac pto- 
diuerfis regionibus ; morbis varijs ac ho- 
minum tem peraturis variabili, nihil híc eft 
adijciendum, Eft autem hxc,de quà loqui- 
mur, radix frigidae ficeaeQue & adílringentis 
i [e] 
naturz, fed amara , partiumque. fubtilium 
particeps; quo fit vc ius deco&ti eius prater. 
iam di&ta ventriculum debilem corroborer, 
Hatum difcuriat, abfu marque & vacuet per 
poros eam atrz bilis & piruitac portionem, 
La phirmacorum refugit vim;dolores ex- 
ftirpet: ac leniat , aliaque "pracftet i ijuuamen- 
ta, qux in praedictas plantas folent referri. 
Nafcitur Pahuatlanicis agris, vnde coguo- 
men habet. | 
CA PUE De SCORBU 
— De chiná Mechoacaueufr. 
| Es & altera chia: [pecies, quam E 
natali Mechoacanenfem. vocat. Fran- 
cifcus Hetnandus, arundinaceà radice , ru- 
braQue, fed denfà & graui; caulibus leuibus 
ac ferulaceis, arundineis,lopgis,ac pollicem 
craílis; folijs ornatis,per interualla magnis, 
coidis figurà ac neruis fecundum longitudi- 
mem difcurrentibus; quod euenit in ceteris; 
quibus etíam viribus & hzc fimilis eft. Na- 
Icitur.Michoacani,vbi phacao vocatur. 
CAPVT LXXIIL 
De cacalulacopatli, feu [adus glutima 
medici. 
A s genus eft radicem ferens lu- 
team , & raphano fimilem , digitum 
minimum: craffam , nec omnino bs Ca- 
, entem, ex quà profert caules tenues, refer- 
tos folijs cordis figurà, multis diftindtis in- 
teruenijs magis rte qa prolixioribus: 
folia glatinofa quadamtenus funt, & faliuo- 
fam paturap participantia , des fadum 
eft huic plantz nomen. Vrinam egregie 
.euocat femunciz pondere intro fumpta , & 
quartanam cufat , ante paroxyfmum fum- 
pra. Hydropicis: don , dolorem ven- 
criculi tollit, veerum reducit, & conuulfio- 
nem enixé curat, (1 ex vino bibatur, elicicuf- 
Que ferüerur fudor: inflammarionibus ocu- 
lorum opitulatur, verüm cum calida fit, & 
eifdem. paene £icultatibus polleat quibus 
| tomahuactlacopatli, eademque prorfus for- 
mà , nifi magnitudine longo interuallo fu- 
peraretur; non aliter euenire putandum eft, 
quàm difcutfis humoribus oculifque dcli- 
nitis , aut repulfa quodam roboratus. Sunt 
&. Qoapbt ap ui 
IOANNIS. EVSEBII NIEREMBERGIT 
mum vocent , quoniam radix. impense eft 
edora , guftufdue incundi & xeliofi: inter 
Indos veró. qui hoelicpatli, ; lacocacalic ; 
tzontololotic , & à fluxu co&rcendo apit- 
zolpatli: nullum enim horum nominum. 
pratermitti dcbet; ne nominü & ioco 
diuerfitas pariat maiorem caligi 
tur in calidis;qualisceft ager Hoaxtepacenf 5 
e] 
CAPV Y^ ir XX IV. 
De quiudyyee 4 fiu arbore Jieridés 
AR lia, fed tamen acuminata. Cortex | 
adítringit, grauem odorem f, pirat;calidaQue 
& ficcà conftat temperie: fluxum aluicoér- | 
cet,ac elicit fadorem. Natibus inflillatus 
fuccus, fternuramentum excitat: capüt pur» 
gat , atque ita febres tollit ,..& capitis arcet 
doloré;quarum.rerum gratià,in annuos vfus | 
Hedge confuenit. Nate Ding locis. 
CAPVT LXXV. 
De tlooll maiz idve deque jeidamp à 
placentarii generibus ex eo pares Jotris. 
Vid mirum , fi circa mundi primor- | 
$9 inquit Frahcifcus Hernandus, at- | 
que rudiméta illorum tem porum,nondum 
excogitatis rebus ad vitácommodé tranfi- 
gendam inferuituris, Cerere carentes (mira- 
bili fané inuento , & nature omnium pa- 
rentis bono Pues fanitati apprime vtili) 
confugiebant ad glandes 8 & hordeum ,qui- | 
busmodofues , & fiqua funt fordidiora | 
animalia ;confüefcdhr faginari; quando no-' 
ftrà quoquertempeftate alij oryzà & milio, 
alij filiquis arborum quarumdam, yucà alij | 
herbae notz radice; alij iliantho & guayaris, - 
& (vt cetera,qua innumera funt ;preteream) - 
alij claolli, quod noftri frumentum Indi. 
internoftios, qui haric plantam cinpamo- - 
ginem. INafci- 
Bibor He magna, ps mali medica 1 
i 
cum, Haitini veró maizium appellant, ve- 
(cuntur loco panis. Neque hoc dictum PAS 
in vilipendium tlaoll; ;quod tantum abeft vt 
vituperem , vt maxime laudem , mirerá üe " 
Hifpanos , rerum externaruni diligendi 14 
mos'imiratores atque tranflatores;& : alieno- 1 
rum inüentorü picas, fuis vfibus adliut non. 
accommodalffe , & in fuasoras tranftuliffe 
excoluiffeque frumentaceum genus, & va- 
lentibus & malé valentibus, t decenter eo | 
vtamur, impense falubre, am facile, vber-. ' 
rimi & fecuriflimi in quouis fere folo pro- 1) 
uentus , ficcitatibus& alijs czli rerraed in-- 
iurijs parum. obnoxium , & cuius fatu for- . 
 taffis 
