taffisà fame; & mille,quz indeeinanarefo- 
lent, malis vindicari poffint.Sed ne cui; mi- 
raculo fit; gentes effe qux fine critici vfu;vie 
tam traníigant, & peregrinis & paene igno» 
tis cibis ,jucundé magnaque cum vilitate 
&. voluptate viuant & vefcantur ; quale eft 
tlaolli ; de illo inftituitur nobis fermo. Me- 
xici enim: non folum apüd: Indos incolas; 
fed apud aduenas.Hifpanos.eft maximus 
 €reberque eius vfus Tlaglli ergo, à mobis 
dictum maizium ( notior enim & vulgatior 
eft hac vox)à quibufdam:recentiorum fru- 
mentum Tuxzcicum,ab alijs veró confultius 
ladicum; appellatum; ( vt formam filentio 
tranfigam; toti feré iam cognitam mundo) 
inultas habet. differentias -( filueftre; euim 
maizium feorfim defcribetur)à colore, tna- 
gnirudine & tmollitudine granorum, quibus 
ípicz: ipfz ftipantur , delumptas. : Reperies 
enim quarmplurimas granis conftantésalbis, 
alias paHentibus;nigris multas, quafdá pur- 
puteis; nec paucas flauis, cyaneis, & multo- 
ium colorum permixtis: demum alias, qua 
- licet graniscandentibus;vt priores,con(tent, 
longitudine ea habent maiora;teneriora, ac 
triplo iaiori fpicz inhzrentia,Seritur. Mar- 
tioin fingulosfcrobesjnter fe paffum vnum 
diftantes; quaternis quinífve granis cóiedtis 
& reponitur Nouembri , Decembri, & Ia- 
nuario, repaftinato folo ; etfi pro varietate 
regionum, quz apud hos Indos ob dierum 
nodiumque pene zquale interuallum j'& 
' varios Solisfitus, modicis fpatijs mirüum-in 
modum euatiant, rardiuscitiüfve foleat'de- 
meffumtrituratumiuerecondi. "T'enipera- 
tum eft;aut ad (iccitatem & humorem pau- 
luldm decliue,(übftantiàmediocti,conco&u 
facile ; precipue his qui.eo victu vti confue- 
uere, non craffà, aut, veluti quidam opinan- 
tur, obítruenti & vifcofà, quod vel ex Indis 
ipfis , qui ex to pane in placentulas confor- 
1nato viuunt,nec tamen obftru&i aut deco- 
lores confpiciátur,comptobare licet;ijfdem 
affirmantibus , nullam in ventriculo graui- 
, tatem fentire poft epulas ,'imó ante paucas 
horas rurfus, ac fi nihil ingéffiffent, efutire, 
& moagná auiditate, (1 ad(it copia , repetere 
nutrimentum , nec vel denomine folo , ad 
aduentum vfque Hifpanorum,lithiafim no- 
. uiffe,. Quid?quód nullus eft apud Mexica- 
noscelebrior egritüdinum acutarü & com- 
modior vi&us, qui etiam ptifanz prafertur, 
- quod mille experimentisconfirmatü com- 
probatumáue eft :' celeriter (iquidem aiunt 
coctum deícendere , corpora quantum fat 
€ft nutrire, nullum inferre grauitatis fen- 
^— fum,mollire ventrem & pectus,calorem fe- 
brilem demülcere, prxcipué fi pulüis eius 
ex aquaà permittatur brumali cempore gela- 
fcere; quo vti folenc C hichimecz ; tum vri- 
s HISTORIE NATYRA^LIB.XIYi 
323 
nam euocare. CumQue mille videatur aba 
undare commodis,fiapte paretur;nullamiy 
noxam inferre (nifi quis.dicat , fanguinis & 
biliscopiam generare atque augere) non eft 
cur confentiamus dicenvibus:;, frumento 
efle calidius difficile & concoqui &.diftriz 
bui , vidrumqQue moliri ob(trü&tiones. 1mó 
- cur: laudemus Mexicanos; Medicos , qui 
pofthabità hordeaceà prifaná; velut ingratà 
guftui ,; & xgrotantibus inimicà |, pultes & 
maizio , quas atolli vocant ; permixtas prae 
ferunt, huicgenti confuetas & gratas , & 
quz citra vllam noxam fuauem falübetri4 
mam; alimoniam prazftent. Quamobrem 
quot modis foleant parari;quà breuitate po« 
tero, cum fanis ; tum morbo aliquo affedtis 
deinceps fum.edo&turus,modum placentu- 
larum ex éodetri frumento parandarü diffe- 
rens in id quod. fequeuitCaput; Sumitür 
nequatolli , feu atolli meliéum, cui calx fit. 
permixta ità vt aquz fint partes octo, fru- 
menti huits Indici partesfex , & calcis pars 
vna. Tunccarbonibus pauculisimpofitum 
infictilióbturato emollitur. Quo tempore 
ab igne amouetur,linteis cooperiendum eft, 
& tandem. lapide metlat] vocato pinfen- 
dum; mox in fictili decoquitur ; donec cogi 
infpiffaríve incipiat ,& eo tempore decimá 
pars mellis, quod metl dicitur,permifcetur; 
tamdiudáue permittitur bullire , quamdiu 
opus eft; vt ad pultium polentzve Hifpani- : 
c& perueniacniodum. Refrigerat hoc, hu- 
meéctatQue diftemperie calidà & ficcà ob-. 
. fetfa corpota;e mollit pe&tus plurimum riu 
trit; corroborat im pinguatQue extenuatos, 
&amiffasviresinftaurat atque reftituit; ex- 
'tergit quoque , '& eft xgrotantibus conue» 
niens viótus. Q uid?quód tabidis exhibitum , 
prifanz hordeacez gerat vices, & à grauiffi- 
mis morbis refurgentibus manus aüxiliares 
prabeat. 'Sunt qui adijciant piper Indicum 
modicà menfurà , fed tuim bene valentibus 
: propinatur ; & hisquos calida diftemperies 
non infeftat; ità enim gratus palato reddi- 
tur, & Venerem concitat; Vtuntur eo ali- 
mento Indi quibufuis horis diei, feu valeant 
feu xgrotent;fed potiflimüm mané,potuim 
adiicientes. Coepit iam huius victus placere 
quoque Hifpanis , fed pracipue his , quiab 
Hitpanis & Indis,feu Indis & /Ethiopibus, 
aut /Ethiopibus & Hifpanis ( eó turpitudi- 
nis deuenere mores, atqueis factus eft inter 
Tmationes tàm varias circa viria confenfus) 
nati funt. parentibus. Patant aliud genus 
atolli, quod vocant yltac ; fiue albü ; eodem. 
quo di&um eft-medo. ; quamquam iam 
confe&um, & in vafa,vnde forbendum eft, 
transfufum , virenti , confpergant chilli, &z 
vocatistomame , admixtà infuper falis de- 
bità portiunculà. Solent veró tria hzc aquá 
| | TESI EDI 
