HIST 
minifterià cetera inftrumenta affequuntur) 
: difficilem cteditu prouinciá amplexus eft, 
iatumg arboris crabem abfcidit , medullà 
cius fcalptá vacuauit;maizio, grano, & cu- . 
- cutbitisaquá repletis farciuit. Retinuit foris 
| pufilld pro viatico. Vtramque arboris fron-- 
tem ftipauir, trabem in mare proiedá con- 
" fcendir,virum alium & femipa;affines nan- 
di peritósad mittit,remis patriam verfüstra- 
bemimpellunt. Egregium id inuentum in 
felicibus aufpicijs miferinchoauir, ad mil- 
liaria circiter ducenta. in redeuntem à Chi- 
. chorá nauim inciderunt;przdam in nauim 
Hifpanitrahunt lugentem ; trabem ad Hi 
fpaniolam reitantz teftem adduxerunt, mi- 
fero penu:congefto vfi funt. Vidifle trabem, . 
&ciusfabrice archite&tum allocutos fuiffe 
fe;aiunt plures viri auQoritate graues. 
tee qu TA TDI pREUD) NP nn 
deos Deguebone 
pu planta guchon eft. Ros eius vi- 
ruseft," Quifquis contingat;perinde ac 
veneno contamipatur. Qui fixo infpexerit 
obtutu,duos morbos contrahit;obczcatur, 
& turget vt hydropicus. 
pcm ASPOV DpROVI 
EPIDPIEUE IN DUI UE 
BE fiue bezucus quidam palmes, 
editis frequens montibus per truncos 
arborum ferpit;ipfe imbellis, impotens fibi - 
fubfiftere, hzrens arbori, ad culmen vfque 
prorepit. T ra&abilis eft,& funiü rudentum- 
Que vices implet ad plurimos vfus, non im- 
peditur folijs. Latius hzc. narrat Martyr. 
Naturajinquit;illis (uà fpóte funes ac reftes 
tribuat. Nulla feré arboreftad cuius radi- 
ces non pullulet ; herba quxdam verbenz 
fimilisbezucum appellant,more lupulorum 
. ferpit per matris truncum. Herba tenacius 
ad füpremos applicata vertices voluit fe, ac 
matrem circuit cauillora, multitudine tan- 
tà, vteam velutilJana vel vmbecula conte- 
..gat; tutamqQue reddat ab. zftu. Ad quofcü- 
que magnos falces colligandos,aut ponde- 
ra fuftinenda; ad trabes etiam & domorum 
contignationes conneétendas nata. Compa- 
| &as bezuco commiffuras aiunt. preftringi | 
tutius quà quz figuntur clauisferreis, quod 
| neque putrefcat vmquam imbribus;aut fo- 
| libusarefcat;cedatQue parumper infracta, fi 
| per typhonü furorem domus concutiatur; 
- quz lignex funt omnes. ( Furacanes vocant 
-infulz rabidos ventorum illos turbines,qui 
radicitus eruere grandes arbores ; & fxpe 
difijcere domos folebant.) Quz clauis funt 
€ópa&te;clauis erutis diffoluuntur,quas ve- 
! 
ORLE& NÀATYEJ LIB.XIV. 
ud 33I 
ró bezucinodofà vincula comple&tüt, con- 
cuffze vacillant tantüm;ad loci dein fuum 
redeunt compagine inuedtà. His furacibus 
typhonibus noftrijoccupatàHifpaniolàma- 
xime vexabautur, qui & fibi infernos fpe 
dazmones fuiffe vifos afferant; ceffaffe vero 
.calamitatetn illam borrendáaiunt; exquo 
s frequentatü eft Euchariftiz Sacrámentum 
4n infulà, neque demones vlurà vifos , qui 
familiariter antiquis: no&u folebant | fefe 
oftendere. ' | 
U(QUADPVIT'GVIL 
sDe-guátmt. 
Vamejb alijs guaue; fra&tus (unt vela- 
ti vagin longz.. Quadam oblongz; 
quedam velut ex tabellis intus claudunt nu- 
cleolos fubalbiffimz carnis;qui & funt dul-. . 
ciffimi. A quibufdam diciturgoflypium in - 
..faccharo. Inueniuntur paruulz vaginz digi- 
tum ron excedentes. - ; 
CAPVT CVIIL 
e anomibus. : 
à. Nones dicuntur fru&us iucundiffimi; 
[ X inftarillius cibi quem Hifpani dici- 
mus magjar blanco.Salubres funt, & acgrotis 
vfrequentes. | dt 
CAPVT CIX. 
De guanabautt. 
Vanabariz fructus magni funt ; pleri 
aculeis,intus veró acidi. Vocantaliqui 
goffypium in aceto. Arboresin montibus & 
hortis inueniuntur: 
CAPVT CX 
. De inebriante arbore: 
; pou dicitür abHifpanis atbos ad- 
mirandi floris:excedit lilium equat al- 
bedine.Odotriferus elt.longus,exten fus, va- 
. cuefa&tus fine foliorum diltin&ione in ex- 
tremitate. Foliaarborismagna;quorum fuce 
cus hauftusaquá, oppidó inebriay 
ses Arp woe Ed 
* De nocius arboribus: — 7 
I5 'Hifpaniolà& Darienà nocentiffimz 
- quzdam arbores funt. Colligam qua de 
' his Petrus Martyr fcribit.Sunt dulcium po- 
| Ee 4 morum. 
