4 
336. 
tubterraneis locis mellificans, & fauos con- 
ftrhens orbicalares , vocatum  tlalneultli, 
fed non adcó iucundo opere aut grato mel- 
lificio; eft enint acidum mel , & aliquantu- 
]um amarum, ecfi in probátiorum generum 
penoriá foleat fubftuui,condimentiiqueim- 
miíceri.. Mellificat quoque in foraminibus 
parietum riparümve,vefparum quedam dit- 
terentia, vocatarum, xicotli , qux aculeatz | 
funt, Ki np t. palleícenti.dorfo. Quid 
inemorem pfendoieliffas aculeatas, tetras, 
& cauizates lienoru m'quas exdem effodiüt, 
incolentes, quauhxicotl à Mexicenfibus vo- . 
catas,aut fuluas;3]iàs noxio venenatoQue ar- 
imatas aculeo? Aur tlalpipioli;inerme apum 
genus , noftratium magnitudine, nigroque 
& luteo colore varium? Aut cuecalmiahoad 
computandam inter vefpas ,noxij ac vene- 
nati aculeifaliáfve eiufdem generis minores? 
Aut quauhxicotli pfeudomeliffam , qux 
totanigraeft, tialasexcipias , qui tubr 
funt; venenati fimi & prxlógiacülei,& fac- 
€harinas arundines,adeoque ligna ipfa pun- 
Gurà à fummo2ad imum vfque findentes? 
Verum velle naturz fingularia mirandaáue 
nominatim percenfere opera, fuerit infolen- 
tiz,ne dicam ftupiditati vehementiadícri- 
bendum; "8 
CAPYT III. 
De nabuiyteputz,, [fu quatuor doris 
Erba eft ab vnà radice, craffà,fibratà; 
. Ài multosedenscaules , fes circiter. cu- 
bitos longos; ac minimo digito pàuló craf- 
fiores,fuluofQue,& foliaceis quibufdam ap- | 
pendicibus,fecuridüm eorum longitudinem 
€ partibus quaternis dilcurrentibus, penna- 
tos (vnde euenit illinomen) &ineis folia 
afpera; fpiculorum mucronibus , ni longe 
maiora eflenc, fimilia; floresluteos ftellatos, 
& chryfanthemo maiores. Radicum fibre 
calidz & ficcz funt otdine tertio,odoratz, 
acres, amarz, refinofz , ac parti tenuium., 
Hzfemidrachmz pondere contritz;atque 
ex vino vel liquore aliquo fumptz,farietati,. 
vacuatis per inferna efculentis vitiatis, me- 
dentur, & puflulis à morbo Gallico ortis 
infperfz,fi prius iure decocti buacatl & xal- 
xocotl lauentur, fübueniunt, referantqQue & 
extergunt furanculos. Quin eàdem radicé, 
vüciz vnius mensurá fumptam aluum leni- 
.1€ ac ciere vrinam.Sunt quibus placeat ma- 
ioti pondere fumendam, necnon qui affe-- 
tant euocare fudorem,perfrigeratis mederi, 
febres etiam ipfas & capitis dolorem tolle- 
re, & oculorum inflammauones diícutere, 
imbecillem ventriculum ob caufam frigi- 
i 
" 
IOANNIS EVSEBII.NIEREMBERGII ^'^ | 
genus aliud paruarmm apum, exper$ aculei,. 
dam calefacere firmareQue , referare vifce- 
rum obftru&tiones, mentes lente lnérestra- 
here , cachexi fubuebire, & frigida cuiutuis | 
vifceris intemperiei ferre opem. Prouenic 
" regionibus temperatis, qualis eft Mexicana, 
non tamen odit calidiores editáve aur cam- 
peftria loca. Q uinius decocti enixis infun- 
- ditur, foliaqueadmotatumotesprzterna- ' 
turam aut concoquunt , aut diffipant. Spe-, 
cies huius videtur herba illa fimilis przece-.— 
dendi , flore magno e luteo juedocuem j 
fed nullo feré fapore aut odore conftans , 
qui frigidam pratert ac humentem naàtu- | 
ram. Febrienubus confert , & oculis mede- | 
tur iuflammatis,quamobrem yxpatlià qui- || 
buídam nuncupatur; & Sichizuhtlz, vbi na- 
Íciturjnonnumquam pitzahoac cacaxaptli, f 
Ífrequériusveró cacaxilacotl vocatur. Quin | 
& alia nahuiteputz differentia inuenitur 
apudYtzocéfes,radicibus hellebozi acribus, 
calidifque & ficcis ordine tertio , ac fluxi- 
bus dyientericis coercendis petacilibus, Eft 
& alia frigidz temperici, ac calori iecoris ni- 
o Mate rct E 
mio placando mirabilis. 
CAPVT IV. 
"De uanahuapatli, feu morbi Gallia. 7 
medicina. 5 
KY» Ádicem fundit longam, tenuem, & fi- 
bratam, nanabuapatli, quam alij paja- 
naapatli, qponiá vlceribus medetur, vocare 
folent. Folia habet fquallentia prolixaque; 
& illis pilofella vulgaris fimiliaslorem cha- 
memeli,in caulis cacumine femen acre.Ca- 
lida eftac ficca ordine fecundo, & amarifa- 
poris,ac guftu odora. Redacta in farinam ,& |. 
infperfaviceribus putridis medetur. Vndeeft | 
(vt diximus) palaneapatli ab aliquibus voca- 
ta. Melancholiam paflos curat, idtofque ab... 
hamorrho Opanucenti, quem vocant ma- |. 
huaquitli. Q uin etiam tufa ex aquá refoluta; | ) 
acpugilli vnius menfurà fumpta é liquere || 
quopiam congruenti;quoties expediat,luem ../ 
vocatam Gallicam aut Hifpanicam fundi- 
tüs exftirpat & curat, exficcatis quoque vni- 
ueríis corporis vlcufculisatque tuberculis. | 
uà ex ré luce meridianà clarius euadit, 
quod multos adhuc anxie diftorfit , mor- 
bum fcilicec huncab Indis hifce Occiden- 
talibus fviffe profectum, atque in aliaspro- 
pagatum veteris orbis plagas; quoniam | 
apud eam. geptem patrium germanumQue — 
hic morbus atque antiquum fortitus eft no-. | 
men. Nafcitur tempeiais Iccis, qualia funt |y 
lepoztüanica, "ue 
