346 
fiori loco in aliud atq;aliud vas. Fixc potio 
eft, donec fpuma demi excitara, partibufág 
inguioribus, & ad olei naturam proprie 
re 
accedentibus;ad füperiora eleuatis,forbean- 
turquz leuiorafunt , & guítu gratiora , aut. 
feortim maiori iucunditate deguftentur, Vis 
compofitz eft, Venerem excitare : fimplex 
cnim refrigerat, atque impensé nutrit. 
Aliud genus fit ex centum & viginti gra- 
nis cacahoapatlachtli, de quo fuoloco, tot- . 
idem cacahoatl , . frumenti veró Indici pu- 
gillo vno:huic nihil addi folet ex praedictis, 
illa fiquidem calida funt. Ex hac aurem po- 
itione folain frigidatio & nutritio quzritur. 
Tertium veró;chocollatl vocatum ,para- 
tur ex granis pochotl &: cacahoatl zquà 
meníurà, quod magnopere traditur corpo- 
raimpirguare , fi frequentius eà vti contin- 
gat: ergo conirita omnia in fictile fundun- 
tur, agitanturque ligneo piftillo;donec por- 
tio pinguior, magifque fpectans ad a&ream 
naturamjinnatet,quam feponunt ac feorfim 
collocant, refiduoáue imsnifcent frumenti 
predi&i emolliti pugillum vnum.Poftquam. 
veió in liquorem forbitioni idoneum funt 
omnia reda &a,id pinguetudinis quod fepa- 
rauerant, rurfus commifcent , atqueita de- 
mum tepidum potant, aut alijs forbendum 
propinant , hecucá febre confumptis,tabi- 
dis atque excenuaus miré vrile. : 
Aliud genus rzone diétum,paratur ex fru- 
menti Indici & cacahoatl torrefadti equis 
perüonibus , & modicà quadam eiufdem 
frumenti emolliti parte decoGtis,donec for- 
beri poffint, quz demum refrigefcentia nu- 
trimenti non medicamenti vices gerunt.Se- 
ritur iuxta quauhcacahoatl, vmbrz gratià, 
arbosatlinam vocata:nullus prztereà(quod 
noucrim ) vfus. NNafcitur in calidis frigi- 
ditQueregionibus , locis vliginofis ; aquotis. 
& humentibus. : 
CAPVT XXHL: 
De chichimecapatli , [en Chicbimece. 
| geuta medwuind, 
[O Adici innititur herbula hzc] nuci iu- 
glandi formá & magnitudine fimili, 
lacte mananti, valdé renaci & glutinofojin- 
tus candidz, extrà nigra: vnde profert cau- 
lem tenuem cubitalem, & in eo folia rara, 
longa & tenuia. Radix virens aréníve 
(quamquam ficcato fit Jade innocentior) 
aut ex liquore quopiam conuenienti fum- 
p Ícrapuli vnius (cm ficca eft) pondere, 
utores omnes per füperna &cinfermaeua- 
cuat ,fed maioriex parte per inferna. Ca- 
lenti.ordine quarto conftat naturá,viribufdg, 
IOANNIS EYSEBII NIEREMBERGII 
tum fatis fit aegitabis;trásferenda aute excel-- 
vehementibus, quamobrem non cuiuis te: 
mere exhibenda eft, fed eistantüm qui vis - 
ribus valent , nec acutá vexantur zgritudi- 
- ne; aut his quibus euiora alia remedia fru 
ftràtentata funt. Flatum etiam dicitur dif: 
cutere ; & colicis doloribus opportune au- 
Xiliari. Ex huius radicis vncijs quatuor , & 
drachmá vnà cocoztic; parat Chululenfis 
-». Medicus nobile illud ac totà Ncevà Hifpa- 
nià celebre pharmacum , quo cun&is pene 
morbis obfiftitur, rufis permiftifQue,addito 
faccharo,& ad Solem,donec humor abeat; | 
expofitis, Regionibus prouenit temperatis; 
pauléve frigidioribus , qualis eft Mexicana; 
at tetzcocana afperis & montofis locis.Sunt . 
qui. yamancaptli. vocent; quandoquidem 
primo guftu radix dulcis & temperata vi- 
deatur. | 
CAPVT XXIV. 
De cbicbioal "eneya feu. plaut 
la&e imanante, 
I Jj Erba eft o&ofpithamas longa, tereti: 
A bus caulibus purpureifque , tolijs pz- 
né caftanez, ferratis & afperis, floribus ob- 
longis vafculis fimilibus ; rubris; fed circa 
exuremain luteum elanguelcentibus , radi- 
cibus longis, teneris, fuluis , & geniculatis. 
. Vacuat cortex eius febre quartaná aut ter- 
tiapà laborantes adeó felici fucceflu , vt ac- 
grotus ftatim ab euacuatione reddatur in4 
terdum incolumis. Affumendus autem 
duarum drachmarum pondere ex aquá re: 
folutus. Sunt qui mifceant commendandi 
faporis gratià quatuorgrana cacaoatl, toti- 
Gémve ponticas nuces aut amygdalas, at 
quártà propinent die quietis matutino tem- - 
pore, vitato fomno, vt &, cüm cetera aífu- 
muntur pharmaca,feri confueuit. Nafcitur 
locis (axofis iuxta. montes £rigidarum re-« 
gionum. Lace manat,vnde nomen:& ma- 
gaz vtiliratis fertur effe medicamentum, 
fiue planta fui generis fit , feu ad cithymalo- . 
rum genera pertineat. vic 
CAPVT. XXV. 
De yyxaubili montauná,. 
Mesh montana, feu. tepeyyauhtli; 
quam alij yyauhdi citra cognomen vl 
lum nuncupant, multisradicibusfbrarum 
in modum innititur, é quibus fundit ramos. 
altos ttes cubitos: folia yyauhli fimilia, fa- 
ligna,;fed tamen minime ferrata;ac longio- 
ra: flores coccineos, & calyculorum for- 
mà oblongos. Guftu acris eft & odorata; 
ac facultate terio ordine excalfaciente, 
! tenulunrs 
